Bó Ren (Seize) Bu Lông Inox: Nguyên Nhân và Cách Phòng Tránh Hiệu Quả

Cơ Chế Galling (Bó Ren) Trong Bu Lông Inox

Galling (hay cold welding — hàn nguội) xảy ra khi bề mặt ren của bu lông inox và đai ốc inox ma sát với nhau ở áp suất và tốc độ cao. Lớp oxit bảo vệ tự nhiên của inox bị phá vỡ, kim loại trần tiếp xúc trực tiếp và dính chặt vào nhau ở nhiệt độ thấp — không cần đến điểm nóng chảy.

Điều này chỉ xảy ra với inox vì lớp oxit inox mỏng và tái tạo chậm hơn so với tốc độ ma sát khi siết.

6 Nguyên Nhân Gây Galling

1. Siết quá nhanh bằng súng điện hoặc khí nén Tốc độ cao tạo nhiệt đột ngột, lớp oxit không kịp tái tạo → galling ngay lần đầu siết.

2. Ren không sạch — bụi, cát, ba via Các hạt cứng kẹt trong ren tạo điểm tập trung áp lực → xước bề mặt → galling.

3. Siết quá mô-men Vượt quá giới hạn chảy của vật liệu → biến dạng dẻo ren → dính chặt.

4. Ren không khớp (cross-threading) Vặn lệch góc từ đầu → ren bị cào xước ngay → galling chắc chắn xảy ra.

5. Đai ốc và bu lông cùng vật liệu inox 304 Cùng vật liệu → hệ số ma sát cao hơn so với kết hợp khác vật liệu.

6. Bu lông từ lô sản xuất kém chất lượng Ba via ren không được làm sạch, kích thước ren không đúng dung sai.

8 Giải Pháp Phòng Tránh Galling

1. Dùng anti-seize compound (quan trọng nhất) Bôi mỡ chống galling (nickel anti-seize, copper-based anti-seize) lên toàn bộ ren trước khi lắp. Giảm hệ số ma sát từ 0.17 xuống còn 0.08.

2. Vặn tay hoàn toàn trước khi dùng máy Vặn tay đến khi chạm vật ghép, chỉ dùng súng để siết lực cuối cùng.

3. Làm sạch ren trước khi lắp Chổi sắt nhỏ + khí nén làm sạch ren bu lông và ổ ren đai ốc.

4. Dùng đai ốc thép mạ kẽm + bu lông inox Kết hợp hai vật liệu khác nhau giảm nguy cơ galling đáng kể.

5. Kiểm tra dung sai ren Bu lông inox chất lượng cao phải có dung sai ren 6g, đai ốc 6H theo ISO 1502.

6. Siết theo mô-men (torque wrench) Không siết bằng cảm giác — dùng cờ lê lực, theo bảng mô-men siết bu lông inox.

7. Dùng inox 316 cho môi trường ăn mòn cao Inox 316 cứng hơn nhẹ — ít galling hơn inox 304 trong điều kiện khắc nghiệt.

8. Thay đai ốc mỗi lần tháo Đai ốc inox đã bị galling một lần nên thay mới — không tái sử dụng.

Xử Lý Khi Đã Bị Galling

1. Không cố siết thêm hay tháo ra ngay — làm hỏng hoàn toàn ren
2. Xịt dầu thấm WD-40 hoặc Penetrating Oil, chờ 15–30 phút
3. Dùng cờ lê ngang (breaker bar) tạo mô-men cao, xoay qua lại nhẹ nhàng
4. Nếu không được: dùng máy cắt đầu bu lông, phải thay toàn bộ

Mua bu lông inox 304 chất lượng cao, ren đúng dung sai, có chứng chỉ CO/CQ. Xem sản phẩm hoặc gọi 0983 080 787.