Cách Siết Bu Lông Đúng Lực: Bảng Mô-men Xoắn Tra Cứu
Hướng dẫn cách siết bu lông đúng lực mô-men xoắn (torque) theo kích thước và cấp bền. Bảng tra cứu Nm cho M6–M24, cấp bền 8.8, 10.9, inox A2-70.
Tại Sao Phải Siết Đúng Lực?
Siết thiếu lực: Bu lông lỏng dần khi rung động → mối ghép hỏng, máy móc hư hại. Siết quá lực: Kéo đứt ren, bẻ gãy bu lông, cong vênh chi tiết.
Lực siết đúng tạo ra lực căng (preload) trong bu lông bằng 70–90% giới hạn chảy của vật liệu — đủ để giữ mối ghép chắc mà không phá hỏng bu lông.
Bảng Mô-men Xoắn Siết Bu Lông (Nm)
Cấp Bền 8.8 — Thép Mạ Kẽm (Hệ Số Ma Sát μ = 0.12)
| Kích thước | Mô-men tối thiểu | Mô-men tiêu chuẩn | Mô-men tối đa |
|---|---|---|---|
| M6 | 5 Nm | 8 Nm | 10 Nm |
| M8 | 12 Nm | 19 Nm | 24 Nm |
| M10 | 25 Nm | 38 Nm | 48 Nm |
| M12 | 43 Nm | 66 Nm | 83 Nm |
| M14 | 70 Nm | 105 Nm | 132 Nm |
| M16 | 105 Nm | 162 Nm | 204 Nm |
| M20 | 210 Nm | 320 Nm | 400 Nm |
| M24 | 360 Nm | 550 Nm | 690 Nm |
Cấp Bền 10.9 — Thép Cường Độ Cao
| Kích thước | Mô-men tối thiểu | Mô-men tiêu chuẩn | Mô-men tối đa |
|---|---|---|---|
| M8 | 17 Nm | 27 Nm | 34 Nm |
| M10 | 35 Nm | 54 Nm | 68 Nm |
| M12 | 62 Nm | 95 Nm | 119 Nm |
| M16 | 150 Nm | 230 Nm | 288 Nm |
| M20 | 295 Nm | 455 Nm | 570 Nm |
Inox 304 (A2-70)
| Kích thước | Mô-men tiêu chuẩn | Lưu ý |
|---|---|---|
| M6 | 6 Nm | |
| M8 | 15 Nm | |
| M10 | 29 Nm | |
| M12 | 50 Nm | |
| M16 | 122 Nm | |
| M20 | 240 Nm |
> Quan trọng: Inox có xu hướng galling (hàn nguội ren) nếu siết quá nhanh. Bôi mỡ chống kẹt (anti-seize) vào ren trước khi siết, dùng 80% mô-men trên bảng.
Công Thức Ước Tính Nhanh
Khi không có bảng tra, công thức tham khảo nhanh:
- •8.8: T ≈ 0.2 × d × F_proof (d = đường kính mm, F = lực kẹp N)
- •Đơn giản hơn: T (Nm) ≈ d × 1.5 với bu lông 8.8 kích thước nhỏ (M6–M12)
Ví dụ: M10 × 1.5 ≈ 15 Nm (sơ bộ). Bảng trên chính xác hơn.
Dụng Cụ Siết Đúng Lực
- Cờ lê lực (torque wrench): Thiết lập Nm trước, nghe "click" là đủ. Chính xác nhất.
- Đầu siết lực (torque screwdriver): Cho vít nhỏ M3–M6.
- Cờ lê thường + ước lượng: Chấp nhận được khi không có cờ lê lực — siết đến khi cảm giác "chắc" rồi thêm 1/4 vòng.
Thứ Tự Siết Nhiều Bu Lông
- Siết tất cả tay (đều nhau)
- Siết lần 1: 30% mô-men, theo hình sao (đối diện nhau)
- Siết lần 2: 70% mô-men, cùng thứ tự
- Siết lần 3: 100% mô-men, cùng thứ tự
Phương pháp này tránh cong vênh và đảm bảo lực phân phối đều.
Xem thêm: Cấp Bền Bu Lông 4.6, 8.8, 10.9, 12.9 · 5 Phương Pháp Chống Lỏng Bu Lông
Võ Thị Lan Phương
KS. Công nghệ Thực phẩm
Kỹ sư Công nghệ Thực phẩm — Đại học Công nghệ Thực phẩm TP.HCM (HUTECH)
Chị Lan Phương gia nhập Trường An sau 5 năm làm kỹ sư vận hành tại nhà máy chế biến thực phẩm Vissan. Chị đem lại góc nhìn khác biệt — không chỉ về vật liệu inox 316L mà còn về toàn bộ thiết kế vệ sinh của mối ghép bu lông trong nhà máy thực phẩm. Chị là tác giả bộ tài liệu hướng dẫn nội bộ về ốc vít ngành thực phẩm và dược phẩm của Trường An.