Lịch sử xốp EPS: từ phát minh đến thùng xốp
Theo BASF, xốp polystyrene giãn nở (EPS) bắt đầu từ một thí nghiệm của nhà hóa học Fritz Stastny tại nhà máy Ludwigshafen (Đức) cuối năm 1949, và được BASF đăng ký nhãn hiệu Styropor, đưa vào sản xuất năm 1951. Từ một vật liệu tìm ra khi đang tìm cách cách điện cho dây cáp, EPS dần thành tấm, khối, hộp đóng gói và thùng xốp đựng hàng như ngày nay.
Thí nghiệm trong hộp xi đánh giày
Theo trang kỷ niệm 70 năm Styropor của BASF, cuối năm 1949 Fritz Stastny (1908–1985) đang tìm một cách cách điện hiệu quả cho dây cáp. Ông trộn polystyrene với ete dầu mỏ làm chất tạo nở và benzoyl peroxide làm chất xúc tác, rồi để hỗn hợp trong một hộp xi đánh giày vì loại hộp này có nắp kín. Sáng hôm sau, miếng nhựa trong suốt đã nở thành một khối xốp trắng, đẩy nắp hộp lên khoảng 25 cm.
Khối xốp trắng đó là tiền thân của hạt EPS. Trang lịch sử của BASF mô tả loại xốp cứng màu trắng này có khoảng 98% là không khí, và cho biết những thí nghiệm đầu tiên với Styropor được làm trong chính các hộp xi đánh giày như thế.
Các mốc chính
| Năm | Sự kiện | Nguồn |
|---|---|---|
| Cuối 1949 | Fritz Stastny tạo ra khối xốp polystyrene trong hộp xi đánh giày tại Ludwigshafen | BASF, trang 70 năm Styropor |
| 1951 | BASF đăng ký nhãn hiệu Styropor và bắt đầu sản xuất | BASF, lịch sử năm 1951 |
| Những năm sau | EPS được dùng cách nhiệt công trình và đóng gói đồ sứ dễ vỡ, thực phẩm đông lạnh | BASF, lịch sử năm 1951 |
| Hôm nay | Hạt EPS được ép thành tấm, khối, hộp định hình và thùng xốp đựng hàng | Mô tả chung, xem bài quy trình EPS |
Bảng chỉ ghi các mốc có nguồn mở được. Những mốc khác hay được nhắc trên mạng (tên thương mại khác, năm ra đời của từng sản phẩm xốp) không đưa vào vì chưa đối chiếu được với tài liệu gốc.
Từ hạt nhựa đến thùng xốp
Cách làm EPS ngày nay vẫn giữ ý tưởng của thí nghiệm đầu tiên: hạt polystyrene chứa chất tạo nở, gặp nhiệt thì nở to, các hạt dính vào nhau thành khối có rất nhiều ô khí nhỏ. Trang thông tin của một nhà sản xuất EPS ở Anh (eps.co.uk) cho biết chất tạo nở dùng hiện nay là pentane, loại không chứa CFC, và trong quá trình sản xuất pentane nhanh chóng phân hủy thành khí CO2 và nước.
Từ hạt đã nở, nhà máy ép trong khuôn để ra từng hình dạng: khối lớn để cắt thành xốp EPS tấm, khối, hộp có nắp để làm thùng xốp, hay miếng định hình ôm sát món hàng. Các bước ép khuôn, sấy, cắt được kể kỹ hơn ở bài thùng xốp làm từ gì, quy trình EPS.
Vì sao EPS đi vào đóng gói
Hai lý do chính đều nằm trong mô tả gốc của BASF: vật liệu rất nhẹ vì gần như toàn là không khí, và lớp không khí bị nhốt trong các ô nhỏ làm chậm dòng nhiệt. Nhẹ thì giảm khối lượng hàng gửi; làm chậm dòng nhiệt thì giữ hàng lạnh lâu hơn khi có đá. Vì sao một vật liệu "98% là không khí" lại vừa nhẹ vừa giữ nhiệt được giải thích ở bài xốp EPS phần lớn là không khí.
Trước khi có EPS, người ta giữ lạnh bằng những vật liệu sẵn có như mùn cưa, rơm. Câu chuyện đó, và vì sao thùng xốp thay dần những cách cũ, có ở bài thùng xốp thay cách giữ lạnh dân gian.
Những điều nên hiểu đúng
- •EPS không phải "nhựa xốp đựng cơm" theo nghĩa hẹp. Cùng là polystyrene giãn nở, nhưng hộp đựng thức ăn, thùng đựng hải sản, tấm chèn hàng là các sản phẩm khác nhau về hình dạng, độ dày và cách dùng.
- •Một phát minh năm 1949 không có nghĩa mọi sản phẩm xốp hôm nay giống nhau. Tỷ trọng, độ dày thành, kích thước do từng nhà sản xuất quy định.
- •Tên gọi thương mại khác nhau theo nước và theo hãng. Ở Việt Nam người mua hay gọi chung là "xốp", "mốp xốp".
Thùng xốp hôm nay chọn thế nào
Thùng xốp đang bán thường gọi theo sức chứa "cây đá": thùng 1/2 cây đá, 1,5 cây đá, 2 cây đá và thùng trái cây mã 82, theo quy cách nhà sản xuất. Kích thước ngoài từng mã có ở trang thùng xốp EPS. Còn khi cần tấm, khối để tự cắt lót, chèn hàng thì chọn theo tỷ trọng và độ dày.
Cần hàng theo số lượng, gửi loại hàng, quy cách và số lượng qua trang báo giá để Vật Tư Trường An báo giá sỉ theo số lượng.
Nguồn tham khảo
- •BASF, "Styropor festeggia 70 anni": https://www.basf.com/it/it/products/styropor-festeggia-70-anni
- •BASF, lịch sử năm 1951 — Styropor: https://www.basf.com/global/de/who-we-are/history/chronology/1945-1964/1951.html
- •EPS Packaging Group (eps.co.uk), "What is EPS made of?": https://www.eps.co.uk/abouteps/composition.html
Cần hàng: xem Xốp EPS tấm và khối — Vật Tư Trường An cung cấp, báo giá theo số lượng qua trang báo giá hoặc hotline 0878 939 639.
Câu Hỏi Thường Gặp
❓ Ai phát minh ra xốp EPS?
Theo BASF, nhà hóa học Fritz Stastny tạo ra khối xốp polystyrene đầu tiên trong một thí nghiệm cuối năm 1949 tại Ludwigshafen; BASF đưa vật liệu vào sản xuất với nhãn hiệu Styropor năm 1951.
❓ Vì sao thí nghiệm đầu tiên lại dùng hộp xi đánh giày?
Theo BASF, ông chọn hộp xi đánh giày vì hộp có nắp kín. Hỗn hợp nở thành khối xốp trắng và đẩy nắp lên trong một đêm.
❓ Thùng xốp ngày nay có giống xốp năm 1949 không?
Cùng nguyên lý hạt polystyrene nở ra thành nhiều ô khí, nhưng thùng xốp hôm nay được ép khuôn theo kích thước, độ dày do từng nhà sản xuất quy định.
Cần Tư Vấn & Báo Giá?
Nhà sản xuất Trường An báo giá sỉ nhanh, giao hàng toàn quốc.