Bu Lông Cho Nhà Thép Tiền Chế — Tiêu Chuẩn Và Cách Chọn Đúng

Bu lông cho nhà thép tiền chế (PEB) phải đúng cấp bền: cấp 8.8 trở lên cho liên kết chịu lực, mạ kẽm nhúng nóng cho bu lông neo và bu lông lộ thiên, và siết đúng lực căng thiết kế. Bu lông thường cấp 4.6, 4.8 chỉ dùng cho xà gồ, vách và các liên kết phụ chịu lực nhỏ.

Vai trò của bu lông trong nhà thép tiền chế

Bu lông là mối liên kết quyết định sự ổn định của cả công trình. Nhà thép tiền chế (PEB) là kết cấu được lắp ghép từ các cấu kiện thép chế tạo sẵn tại nhà xưởng rồi vận chuyển ra công trường. Khác với bê tông đổ toàn khối, toàn bộ sự ổn định của nhà thép phụ thuộc vào các mối liên kết bu lông. Một bu lông sai cấp bền, siết không đủ lực hoặc bị gỉ sét theo thời gian đều có thể trở thành điểm yếu của cả công trình.

Trong một nhà xưởng điển hình, bu lông được sử dụng ở ba nhóm vị trí chính:

• •Bu lông neo móng chân cột (anchor bolt): chôn sẵn trong đài móng bê tông, giữ chân cột thép cố định với móng, chịu lực nhổ và lực cắt khi có gió bão. Hình dạng chữ J, L, U và cỡ M16–M42 xem ở bu lông neo chân cột, bulong móng.
• •Bu lông liên kết kèo - cột - xà gồ cấp 8.8: nối các cấu kiện chính như cột với vì kèo, kèo với kèo, và bắt xà gồ đỡ tôn mái, tôn vách. Riêng tôn mái, tôn vách bắt vào xà gồ bằng vít tự khoan chứ không bằng bu lông, xem vít bắn tôn cho mái và xà gồ C, Z.
• •Bu lông cường độ cao tại mối nối chính: dùng cho các mối nối chịu mô-men lớn (đỉnh kèo, vai cột, mối nối ngang), nơi đòi hỏi liên kết ma sát chống trượt.

Vật Tư Trường An cung cấp đầy đủ các chủng loại trên với cấp bền và lớp mạ phù hợp cho từng vị trí. Xem danh mục tại bu lông neo và liên kết kết cấu thép.

Yêu cầu kỹ thuật bu lông nhà thép tiền chế

Bu lông cho nhà thép tiền chế phải đáp ứng đồng thời ba yêu cầu, thiếu một trong ba đều dẫn tới rủi ro.

Thứ nhất — đúng cấp bền. Cấp bền (grade) ghi trên đầu bu lông cho biết khả năng chịu kéo. Theo ISO 898-1, bu lông cấp 8.8 có giới hạn bền kéo danh nghĩa 800 MPa và giới hạn chảy danh nghĩa 640 MPa; cấp 10.9 cao hơn, giới hạn bền kéo danh nghĩa 1000 MPa. Liên kết chịu lực trong PEB tối thiểu phải dùng cấp 8.8 trở lên, không thay bằng bu lông thường cấp 4.6 hay 4.8.

Thứ hai — chống gỉ ngoài trời. Nhà thép thường tiếp xúc mưa nắng, hơi ẩm, đặc biệt ở khu vực ven biển. Lớp mạ kẽm nhúng nóng (hot-dip galvanizing) dày 50–85 micron cho tuổi thọ chống ăn mòn cao hơn hẳn mạ điện phân mỏng. Bu lông neo móng và bu lông lộ thiên nên ưu tiên mạ kẽm nhúng nóng để bền lâu ngoài trời.

Thứ ba — siết đúng lực. Bu lông cường độ cao chỉ phát huy tác dụng khi được siết tới lực căng thiết kế. Siết non làm mối nối lỏng, siết quá làm bu lông biến dạng dẻo, mất khả năng chịu lực. Lực siết được kiểm soát bằng cờ lê lực (mô-men) hoặc phương pháp xoay góc.

Vị trí liên kết nào dùng cấp bền nào?

Nguồn: tham khảo phổ biến; cấp bền và đường kính cụ thể theo bản vẽ thiết kế kết cấu của từng dự án.

Bu lông thường và cường độ cao khác gì?

Hai loại này khác nhau ở cách truyền lực, và nhiều nhà thầu nhầm lẫn nên lắp sai vị trí. Điểm khác biệt cốt lõi:

• •Bu lông thường (cấp 4.6, 4.8, 5.6): truyền lực chủ yếu qua thân bu lông tì vào thành lỗ (liên kết ép mặt). Thường dùng cho xà gồ, vách, các liên kết phụ chịu lực nhỏ.
• •Bu lông cường độ cao (cấp 8.8, 10.9): sau khi siết tạo lực ma sát lớn giữa hai bề mặt thép ép vào nhau, lực được truyền qua ma sát chứ không qua thân bu lông. Đây là liên kết bắt buộc cho mối nối chính chịu mô-men và lực động.

Bu lông cường độ cao thường đi theo bộ gồm bu lông + đai ốc + hai long đen (vòng đệm) cùng cấp bền. Không được lắp lẫn đai ốc cấp thấp vào bu lông cấp cao vì đai ốc sẽ tuột ren trước khi bu lông đạt lực căng thiết kế.

Mô-men siết và nghiệm thu bu lông cường độ cao

Siết bu lông cường độ cao thường thực hiện hai bước: siết sơ bộ (snug-tight) cho các bề mặt áp khít, sau đó siết tới lực căng thiết kế.

• •Phương pháp mô-men: dùng cờ lê lực cài đặt trị số mô-men (N.m) tương ứng đường kính và cấp bền; trị số thay đổi theo hệ số ma sát ren nên lấy theo bản vẽ thiết kế hoặc bảng tra phù hợp.
• •Phương pháp xoay góc: từ vị trí snug-tight, xoay đai ốc thêm một góc quy định theo quy trình thi công để đạt lực căng.

Nghiệm thu cần kiểm tra: đúng chủng loại và cấp bền theo bản vẽ, đủ số lượng long đen, không thiếu bu lông, mối nối khít, và kiểm tra lại mô-men trên một tỷ lệ bu lông đại diện. Nên đánh dấu vạch sơn sau khi siết để dễ phát hiện bu lông bị lỏng về sau.

Lưu ý khi mua, thi công bu lông nhà thép

Cần lưu ý bốn điểm sau:

• •Yêu cầu nhà cung cấp xuất chứng chỉ chất lượng (CO/CQ) và kết quả thử kéo cho lô bu lông cường độ cao.
• •Bảo quản bu lông nơi khô ráo, giữ nguyên lớp dầu/mạ bảo vệ ren cho tới khi lắp.
• •Không tái sử dụng bu lông cường độ cao đã siết tới lực căng vì thân đã chịu lực căng lớn, khó đảm bảo cơ tính và lực căng ở lần siết sau.
• •Đặt dự phòng một tỷ lệ nhỏ bu lông neo và bu lông xà gồ (theo quy mô dự án) để bù hao hụt khi thi công.

Xem trang tổng quan: bu lông neo nền móng.

Đặt hàng tại Vật Tư Trường An

Vật Tư Trường An cung cấp bu lông neo móng và bu lông cường độ cao cấp 8.8, 10.9 mạ kẽm nhúng nóng cho nhà thép tiền chế, kèm chứng chỉ chất lượng và giao hàng toàn quốc. Nếu cần quy cách riêng, hãy gửi bản vẽ hoặc thông số để được tư vấn và báo nguồn hàng. Tham khảo thêm danh mục bu lông kết cấu thép.

Để nắm rõ tiêu chuẩn TCVN áp dụng cho bu lông kết cấu thép trong nhà xưởng, bạn có thể xem thêm bài viết bu lông kết cấu thép theo tiêu chuẩn TCVN 1916/8163. Các điểm cần chú ý khi lắp bu lông cường độ cao ở khung nhà xưởng được nêu riêng trong bài bu lông cao cường độ cho kết cấu thép nhà xưởng.

Cần tư vấn chọn đúng loại, cấp bền và số lượng bu lông cho nhà xưởng của bạn, gọi ngay hotline 0878 939 639 để được báo giá nhanh.

Trong lúc dựng khung, giàn giáo tạm cũng cần bu lông và khóa đúng chuẩn — xem bu lông cho giàn giáo xây dựng.

Ví dụ áp dụng cho nhà xưởng khu công nghiệp miền Bắc có ở bài bu lông kết cấu cho nhà xưởng KCN Bắc Ninh, Bắc Giang.

Bức tranh chung về cấp bền, kích thước và tiêu chuẩn cho mọi hạng mục xây dựng nằm ở bài bu lông ngành xây dựng.