Đèn Xe Tải Đạt ECE Và FMVSS 108: Cách Đọc Ký Hiệu Trên Đèn
Đèn đạt ECE mang dấu chữ E trong vòng tròn kèm số nước cấp, số phê duyệt và mã chức năng như SM1, R1, S1. Đèn Mỹ theo FMVSS 108 dùng chữ DOT do hãng tự công bố.
Đọc ký hiệu trên kính đèn xe tải
Trả lời nhanh: Đèn đạt chuẩn châu Âu (UNECE) có một cụm ký hiệu dập trên kính hoặc vỏ: chữ E trong vòng tròn kèm số của nước cấp phê duyệt, số phê duyệt, mã chức năng của đèn (ví dụ SM1 là đèn hông, R1 là đèn vị trí sau, S1 là đèn phanh) và số quy định theo sau chữ R. Đèn theo chuẩn Mỹ FMVSS 108 thì dùng chữ DOT, là dấu nhà sản xuất tự chứng nhận chứ không phải giấy phê duyệt của cơ quan nhà nước. Đọc được hai cụm này là biết đèn đó làm chức năng gì, có đúng vị trí lắp không.
Bài này chỉ bàn cách đọc ký hiệu khi chọn mua. Còn đèn hậu LED 24V lắp cho xe tại Việt Nam cần đáp ứng gì thì xem ở đèn hậu LED xe tải 24V và tiêu chuẩn đăng kiểm.
Dấu E trong vòng tròn gồm những gì
Quy định UN số 148 (văn bản E/ECE/TRANS/505/Rev.3/Add.147) gom các loại đèn tín hiệu vào một quy định chung. Theo mục 3.3.2 của quy định này, dấu phê duyệt gồm:
- Vòng tròn bao quanh chữ "E", theo sau là số phân biệt của nước đã cấp phê duyệt.
- Số phê duyệt.
- Ký hiệu nhận dạng chức năng của đèn.
- Số của quy định, chữ "R" và hai chữ số chỉ loạt sửa đổi đang có hiệu lực khi cấp phê duyệt.
- Ký hiệu bổ sung, ví dụ mũi tên nằm ngang trên đèn không lắp lẫn được hai bên xe, chỉ hướng ra phía ngoài xe.
Phụ lục 7 của UN R148 đưa ví dụ: một đèn vị trí trước (A) được phê duyệt tại Hà Lan (E4), số phê duyệt 221, theo quy định 148R với loạt sửa đổi gốc 00. Như vậy chữ số sau chữ E cho biết nước cấp phê duyệt, không phải nước sản xuất.
Theo phần giới thiệu của UN R148, quy định này gộp nội dung của các quy định riêng số 4, 6, 7, 23, 38, 50, 77, 87 và 91. Vì vậy đèn được phê duyệt theo quy định cũ có thể mang số khác đứng trước chữ R, chẳng hạn 7R. Cách đọc vẫn vậy: đọc vòng tròn E, rồi số phê duyệt, rồi mã chức năng.
UN R148 còn cho phép dùng mã nhận dạng riêng (Unique Identifier, UI) thay cho dấu E truyền thống, với điều kiện hồ sơ phê duyệt tra được trên cơ sở dữ liệu internet của UNECE (theo phần giới thiệu và mục 3.3.1.1 của quy định). Vì vậy một số đèn mới có thể chỉ in mã UI, không có cụm dấu E đầy đủ.
Mã chức năng thường gặp trên đèn thùng xe tải
Bảng dưới trích từ Bảng 1 của UN R148. Đây là phần quan trọng nhất khi mua đèn cho thùng: cùng hình dáng nhưng mã khác thì chức năng khác.
| Mã trên đèn | Chức năng (theo UN R148, Bảng 1) | Ghi chú khi mua |
|---|---|---|
| SM1 | Đèn hông (side marker) cho mọi loại xe | Mã cần tìm khi mua đèn hông cho xe tải, rơ moóc |
| SM2 | Đèn hông chỉ dùng cho xe loại M1 | Theo UN R148 chỉ áp cho xe M1, không phải mã dành cho xe tải |
| AM / RM1, RM2 | Đèn viền trước / đèn viền sau (end-outline marker) | RM1 cường độ cố định, RM2 cường độ thay đổi (theo UN R148) |
| R1, R2 | Đèn vị trí sau | R1 cố định, R2 thay đổi (theo UN R148) |
| S1, S2 | Đèn phanh | S3, S4 là đèn phanh lắp cao giữa xe (theo UN R148) |
| 2a, 2b | Đèn xi nhan sau | 2a cố định, 2b thay đổi (theo UN R148) |
| 6 | Đèn xi nhan bên cho xe N2, N3 | Mã 5 dành cho xe M1 và xe N1, M2, M3 không quá 6000 mm (nguồn: UN R148) |
| F1, F2 | Đèn sương mù sau | Theo UN R148 |
| AR | Đèn lùi | Theo UN R148 |
Một cụm đèn hậu kết hợp nhiều chức năng sẽ có nhiều mã trên cùng một dấu. Theo mục 3.3.5 của UN R148, đèn nhóm hoặc kết hợp được phép dùng một dấu phê duyệt chung, với điều kiện dấu đó nhìn thấy được sau khi lắp và không tháo được phần kính phát sáng nào mà không tháo luôn dấu.
Đèn chuẩn Mỹ: chữ DOT nghĩa là gì
Ở Mỹ, đèn xe theo FMVSS 108 (49 CFR 571.108). Theo mục S6.5.1, kính của đèn pha nguyên bản và đèn pha thay thế phải in chữ "DOT" để thể hiện chứng nhận theo 49 U.S.C. 30115. Theo mục S6.5.1.2, các loại đèn và thiết bị phản quang khác trong Bảng I (không phải đèn pha) được phép in chữ DOT như một chứng nhận phù hợp, tức là không bắt buộc.
Điểm khác cốt lõi so với dấu E: chữ DOT là do nhà sản xuất tự công bố đèn đạt chuẩn, không kèm số phê duyệt hay mã nước cấp. Mục ghi nhãn S6.5 của FMVSS 108 không quy định mã chức năng kiểu SM1, R1 như UN R148. Vì vậy với đèn hông hay đèn khoang mang chữ DOT, người mua phải dựa vào tài liệu của hãng để biết đèn dùng cho vị trí nào.
Tiêu chuẩn FMVSS 108 cũng quy định số đèn và màu cho xe rộng từ 2032 mm (80 in) trở lên trong Bảng I-a (nguồn: 49 CFR 571.108):
| Loại đèn (theo FMVSS 108, Bảng I-a) | Phía trước | Phía sau |
|---|---|---|
| Đèn khoang (clearance lamps) | 2, màu hổ phách | 2, màu đỏ (không bắt buộc với đầu kéo) |
| Đèn nhận dạng (identification lamps) | 3, màu hổ phách | 3, màu đỏ (không bắt buộc với đầu kéo) |
| Đèn hông (side marker lamps) | 2, màu hổ phách | 2, màu đỏ (không bắt buộc với đầu kéo) |
| Tấm phản quang bên | 2, màu hổ phách | 2, màu đỏ (không bắt buộc với đầu kéo) |
Bảng này là quy định lắp trên xe ở Mỹ, đưa vào để giải thích vì sao đèn Mỹ hay bán theo bộ 3 đèn nhận dạng. Xe chạy tại Việt Nam lắp đèn theo quy định trong nước.
So sánh nhanh hai hệ ký hiệu
| Tiêu chí | UNECE (dấu E) | FMVSS 108 (DOT) |
|---|---|---|
| Ai xác nhận | Cơ quan của nước cấp phê duyệt, thể hiện bằng số sau chữ E (theo UN R148) | Nhà sản xuất tự chứng nhận (theo 49 CFR 571.108, S6.5.1) |
| Có số phê duyệt | Có (theo UN R148, mục 3.3.2) | Không |
| Mã chức năng trên đèn | Có, theo Bảng 1 của UN R148 | Mục ghi nhãn S6.5 không quy định |
| Bắt buộc in dấu với đèn tín hiệu | Có dấu E hoặc mã UI (theo UN R148, mục 3.3.1.1) | Đèn không phải đèn pha: được phép, không bắt buộc (S6.5.1.2) |
Khi mua hoặc thay linh kiện cần làm gì
- Tìm cụm dấu trên kính hoặc vỏ đèn: vòng tròn E kèm số, hoặc chữ DOT. Không có dấu nào thì coi như chưa có thông tin chứng nhận.
- Đọc mã chức năng trước khi xem hình dáng: đèn hông cho xe tải tìm mã SM1, không lấy đèn SM2. Đèn viền tìm AM hoặc RM1, RM2.
- Kiểm mũi tên lắp: đèn có mũi tên ngang chỉ lắp đúng một bên, mũi tên chỉ ra ngoài xe.
- Với đèn chỉ có chữ DOT: xin tài liệu của hãng ghi rõ chức năng và vị trí lắp.
- Kiểm điện áp riêng: dấu E hay DOT không nói đèn chạy 12V hay 24V. Cách phân biệt xem ở đèn xe tải 24V và 12V: phân biệt và lắp đúng.
- Đấu dây đúng mạch: đèn đúng mã nhưng đấu sai mạch vẫn sáng sai chức năng. Sơ đồ đấu xem ở cách đấu nối hệ thống điện đèn thùng xe tải.
Các loại đèn và phụ kiện điện chiếu sáng cho thùng xe Trường An đang cung cấp xem ở danh mục điện chiếu sáng thùng xe.
Nguồn tham khảo
- •UNECE, UN Regulation No. 148 (Light-signalling devices), E/ECE/TRANS/505/Rev.3/Add.147: https://www.marklines.com/statics/unece/pdf_202004/R148e.pdf
- •Cornell Law School LII, 49 CFR 571.108 — Standard No. 108; Lamps, reflective devices, and associated equipment: https://www.law.cornell.edu/cfr/text/49/571.108
Câu Hỏi Thường Gặp
❓ Số sau chữ E trong vòng tròn trên đèn xe tải nghĩa là gì?
Theo UN R148, đó là số phân biệt của nước đã cấp phê duyệt cho đèn, không phải nước sản xuất. Ví dụ trong Phụ lục 7 của quy định, E4 là Hà Lan. Bên cạnh còn có số phê duyệt, mã chức năng và số quy định theo sau chữ R.
❓ Đèn hông xe tải nên chọn mã SM1 hay SM2?
Theo Bảng 1 của UN R148, SM1 là đèn hông dùng cho mọi loại xe, còn SM2 chỉ dùng cho xe loại M1. Đèn hông cho xe tải và rơ moóc nên tìm mã SM1.
❓ Đèn có chữ DOT có phải đã được cơ quan Mỹ phê duyệt không?
Không hẳn. Theo FMVSS 108, chữ DOT thể hiện chứng nhận theo 49 U.S.C. 30115, do nhà sản xuất tự công bố. Với đèn không phải đèn pha, việc in DOT là được phép chứ không bắt buộc, và không kèm số phê duyệt hay mã chức năng.
Nguyễn Đỗ Tùng
Nội dung kỹ thuật
Cử nhân Cơ khí — Đại học Công nghiệp Hà Nội
Anh Nguyễn Đỗ Tùng — Cử nhân Cơ khí, Đại học Công nghiệp Hà Nội (2010). Hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, phụ trách nội dung kỹ thuật cho Công ty TNHH Cơ Khí Hồng Thuận và các thương hiệu thuộc Hệ sinh thái Trường An.