Logo Vật Tư Trường An
Vật Tư Trường An
Nhà sản xuất linh kiện thùng xe
Van Công Nghiệp

Van Bướm (Butterfly Valve) — Cơ Chế, Tiêu Chuẩn API 609, EN 1074

Van bướm đóng/mở bằng xoay đĩa quanh trục giữa dòng chảy — thao tác nhanh, dễ tích hợp truyền động. Tiêu chuẩn mua hàng API 609 cho công nghiệp, EN 1074 cho hệ thống cấp nước.

NTNguyễn Đỗ TùngNội dung kỹ thuật — Cử nhân Cơ khí, hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử

Trả Lời Nhanh: Van Bướm Là Gì?

Van bướm dùng một đĩa xoay quanh trục đặt giữa dòng chảy. Thao tác xoay nhanh, phù hợp cho các vị trí cần đóng/mở thường xuyên, dễ tích hợp truyền động điện hoặc khí nén để vận hành từ xa.

⚠️ Bẫy dịch cần tránh:"van cầu" (globe valve) hay bị dịch nhầm thành "ball valve" (đúng ra là van bi). Hai loại van này cơ chế khác hẳn nhau — van cầu dùng đĩa nâng/hạ để điều tiết lưu lượng, không nằm trong phạm vi các trang van công nghiệp hiện tại.

Tiêu Chuẩn Van Bướm API 609 Và EN 1074

API 609 — Tiêu chuẩn mua hàng (purchase spec)

Áp dụng cho van bướm kiểu hai mặt bích (double-flanged), kẹp giữa mặt bích (lug-type) và kẹp giữa không xuyên bích (wafer). Bản 2021 (edition 8) bổ sung thêm kiểu hàn đối đầu. Vật liệu thân phổ biến: gang xám, gang dẻo, đồng, thép, hợp kim nickel/đặc biệt. Tiêu chuẩn quy định kích thước mặt-đối-mặt, cấp áp/nhiệt độ và yêu cầu kiểm tra/thử nghiệm.

Chia 2 nhóm kết cấu: Category A (đồng tâm/concentric, dùng seat đàn hồi) và Category B (thường lệch tâm kép/double-offset, hiệu năng cao hơn).

API 609 phân loại kết cấu theo Series A (kiểu kẹp/lug và wafer) và Series B (kẹp/lug/wafer và mặt bích đôi, chia thêm kiểu dài/ngắn). Kích thước mặt-đối-mặt theo từng NPS tra theo bảng API 609 hoặc catalog nhà sản xuất van, đối chiếu đúng Series và kiểu nối.

EN 1074 — Tiêu chuẩn van dùng trong cấp nước

EN 1074 là bộ tiêu chuẩn "yêu cầu phù hợp mục đích sử dụng và phương pháp thử nghiệm" (fitness for purpose) cho van dùng trong hệ thống cấp nước sinh hoạt, trên mặt đất hoặc chôn ngầm, không giới hạn vật liệu/kiểu chế tạo. Đây là tiêu chuẩn chức năng, không quy định bảng kích thước lắp đặt.

  • EN 1074-1: yêu cầu chung, áp dụng cho mọi phần sau.
  • EN 1074-2: van cổng (gate valve) cách ly dùng cấp nước; phần van cổng thép công nghiệp (lọc hóa dầu, ăn mòn/mài mòn) xem van cổng theo API 600 và API 602.
  • EN 1074-3: van một chiều (check valve) kim loại, phạm vi còn gồm cả van đĩa đôi và van đĩa lật kết cấu dựa trên van bướm.
  • EN 1074-4: van xả khí (air valve).
  • EN 1074-5: van điều khiển (control valve), PN6–PN25.

Bộ tiêu chuẩn EN 1074 không có phần riêng tên "van bướm" — van bướm dùng cách ly nước sạch được xếp chung nhóm với van cổng cách ly (EN 1074-2) hoặc dạng đĩa lật trong EN 1074-3 tùy kết cấu.

Câu Hỏi Thường Gặp

❓ Van bướm (butterfly valve) là gì, cơ chế đóng/mở thế nào?

Van bướm dùng một đĩa xoay quanh một trục đặt giữa dòng chảy. Thao tác xoay đĩa nhanh, phù hợp cho các vị trí cần đóng/mở thường xuyên, và dễ tích hợp với truyền động điện hoặc khí nén để vận hành từ xa.

❓ API 609 quy định những gì cho van bướm?

API 609 là tiêu chuẩn mua hàng (purchase specification) cho van bướm kiểu hai mặt bích (double-flanged), kẹp giữa mặt bích (lug-type) và kẹp giữa không xuyên bích (wafer). Bản 2021 (edition 8) bổ sung thêm kiểu hàn đối đầu. Vật liệu thân phổ biến: gang xám, gang dẻo, đồng, thép, hoặc hợp kim nickel/đặc biệt cho môi trường ăn mòn.

❓ Category A và Category B của van bướm khác nhau thế nào?

Category A là van bướm đồng tâm (concentric) — trục quay trùng tâm đĩa, dùng seat đàn hồi (elastomer), phù hợp áp lực trung bình. Category B thường là kiểu lệch tâm kép (double-offset), hiệu năng cao hơn, chịu áp lực và độ kín tốt hơn nhưng kết cấu phức tạp hơn Category A.

❓ Kích thước mặt-đối-mặt của van bướm là bao nhiêu mm?

API 609 phân loại kết cấu theo Series A (kiểu kẹp/lug và wafer) và Series B (kẹp/lug/wafer và mặt bích đôi, chia thêm kiểu dài/ngắn). Trị số mm theo từng NPS tra theo bảng API 609 hoặc catalog nhà sản xuất van khi chọn mua — đối chiếu đúng Series và kiểu nối.

❓ Van bướm dùng trong cấp nước áp dụng tiêu chuẩn nào?

Hệ thống cấp nước sinh hoạt áp dụng bộ tiêu chuẩn EN 1074 (yêu cầu phù hợp mục đích sử dụng và phương pháp thử). Đây là tiêu chuẩn chức năng, không có bảng kích thước lắp đặt. Phần áp dụng cụ thể cho van bướm cấp nước hiện gộp chung với EN 1074-2 (van cổng cách ly) hoặc EN 1074-3 (van một chiều, có phạm vi cả van đĩa lật) tùy kết cấu.

❓ "Van cầu" (globe valve) có phải là van bi (ball valve) không?

Không. Đây là một lỗi dịch phổ biến cần tránh: "van cầu" (globe valve) có đĩa nâng/hạ dùng điều tiết lưu lượng tốt, cơ chế hoàn toàn khác van bi (ball valve — xoay bi có lỗ xuyên tâm 90°). Van cầu không nằm trong phạm vi các trang van công nghiệp hiện tại của Vật Tư Trường An.

Cần van bướm đúng tiêu chuẩn cho công trình?

Gửi cỡ, kiểu nối và ứng dụng (công nghiệp hoặc cấp nước) cần dùng, nhận tư vấn và báo giá theo đúng quy cách.

Gọi ngayChat ZaloBáo giá