Kỹ Thuật Hàn Inox Và Nhôm Thùng Xe Tải

Vì sao hàn inox và nhôm khó hơn hàn thép?

Khi đóng thùng xe tải, thợ quen tay với thép đen thường thấy hàn inox và nhôm khó chịu hơn hẳn: mối hàn dễ cháy thủng, dễ cong vênh, đổi màu hoặc gỉ ngược ngay tại đường hàn. Lý do nằm ở bản chất vật liệu chứ không phải tay nghề kém. Inox (thép không gỉ) dẫn nhiệt kém hơn thép thường nên nhiệt dồn cục bộ tại mối hàn, gây giãn nở lệch và biến dạng; lớp crom oxit bảo vệ bề mặt nếu cháy mất sẽ làm vùng quanh mối hàn mất khả năng chống gỉ. Nhôm thì ngược lại, dẫn nhiệt rất nhanh và nóng chảy ở nhiệt độ thấp hơn nhiều so với thép, lại có lớp oxit nhôm nóng chảy ở nhiệt cao hơn cả kim loại nền, nên rất kén kỹ thuật.

Bài viết giải thích vì sao hàn inox thùng xe tải và hàn nhôm đóng thùng đòi hỏi phương pháp riêng, cách chọn TIG hay MIG, khí bảo vệ, kiểm soát biến dạng nhiệt, làm mối hàn kín cho thùng đông lạnh và bồn, cùng cách chống gỉ mối hàn. Nếu bạn muốn nắm bức tranh tổng thể về kết cấu thùng, hãy xem trước cẩm nang thùng xe tải rồi quay lại phần kỹ thuật bên dưới.

TIG và MIG, chọn phương pháp nào khi đóng thùng?

Hai phương pháp hàn hồ quang khí bảo vệ phổ biến nhất cho inox và nhôm là TIG (GTAW) và MIG (GMAW). Mỗi loại có vùng dùng riêng tùy chi tiết và chiều dày tấm.

Hàn TIG dùng điện cực vonfram không nóng chảy, thợ cấp que phụ bằng tay, cho mối hàn sạch, đẹp, kiểm soát nhiệt tốt. TIG phù hợp tấm mỏng, vách inox của thùng đông lạnh, đường hàn cần kín tuyệt đối và ít văng tóe. Nhược điểm là chậm và đòi tay nghề cao.

Hàn MIG dùng dây hàn tự động cấp liên tục, tốc độ nhanh, năng suất cao, hợp với khung xương, dầm dọc và các mối hàn dài chịu lực. Với nhôm, MIG thường cần bộ đẩy dây kiểu spool-gun hoặc push-pull vì dây nhôm mềm dễ rối. Nhiều xưởng đóng thùng dùng kết hợp: MIG cho kết cấu chịu tải, TIG cho các điểm cần mối hàn kín và thẩm mỹ.

Khi nào ưu tiên TIG, khi nào ưu tiên MIG?

Nguyên tắc thực dụng: tấm càng mỏng và yêu cầu kín, sạch càng cao thì ưu tiên TIG; chi tiết càng dày, mối hàn càng dài và cần năng suất thì ưu tiên MIG. Vách inox mỏng của thùng lạnh, đường hàn bồn chứa, chi tiết lộ ra ngoài nên đi TIG. Khung xương, đà ngang, các mối ghép khuất bên trong có thể đi MIG cho nhanh. Bạn có thể tham khảo thêm nhóm linh kiện thùng xe tải để hình dung những chi tiết nào cần độ kín và thẩm mỹ cao khi hàn lắp.

Khí bảo vệ cho inox và nhôm khác nhau ra sao?

Khí bảo vệ giữ cho vũng hàn không tiếp xúc oxy trong không khí, tránh oxy hóa và rỗ khí. Inox và nhôm cần loại khí khác nhau.

Với inox, khí bảo vệ thường là argon hoặc hỗn hợp argon pha một phần nhỏ CO2 hoặc oxy [cần xác minh tỷ lệ theo quy trình] khi hàn MIG, còn TIG dùng argon tinh khiết. Một số mối hàn kín quan trọng còn cần khí lót mặt sau (purging) để chân mối hàn không bị oxy hóa đen, gọi là hiện tượng cháy đường (sugaring) làm mất khả năng chống gỉ.

Với nhôm, khí bảo vệ gần như luôn là argon tinh khiết hoặc argon pha heli cho tấm dày để tăng độ ngấu. Tuyệt đối không dùng khí có CO2 cho nhôm vì sẽ gây phản ứng xấu. Lưu lượng khí, đường kính chụp khí và độ sạch khí ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng mối hàn nhôm.

Vì sao mối hàn nhôm hay bị rỗ khí?

Nhôm rất dễ ngậm khí hydro khi nóng chảy, hydro đến từ hơi ẩm, dầu mỡ, lớp oxit ngậm nước trên bề mặt. Khi vũng hàn đông lại, hydro không thoát kịp tạo thành các lỗ rỗ bên trong. Vì vậy nhôm cần được làm sạch kỹ: chải lớp oxit bằng bàn chải thép không gỉ riêng cho nhôm, lau sạch dầu mỡ bằng dung môi, hàn ngay sau khi làm sạch và giữ khí bảo vệ đủ lưu lượng, không để gió lùa thổi bay khí.

Biến dạng nhiệt là gì và hạn chế thế nào?

Biến dạng nhiệt là hiện tượng tấm bị cong, vênh, phồng sau khi hàn do giãn nở và co ngót không đều. Inox dẫn nhiệt kém nên nhiệt dồn cục bộ, còn nhôm giãn nở mạnh, cả hai đều dễ vênh hơn thép, đặc biệt với tấm vách mỏng diện tích lớn của thùng kín và thùng lạnh. Tấm vênh không chỉ xấu mà còn làm hở mối ghép, giảm độ phẳng vách và ảnh hưởng độ kín.

Một số cách hạn chế biến dạng nhiệt được thợ lành nghề áp dụng:

• •Hàn đính (tack weld) nhiều điểm cách đều trước, rồi mới hàn hoàn thiện để tấm được giữ cố định.
• •Hàn ngắt quãng, hàn đối xứng hai bên thay vì kéo một đường dài liên tục, để nhiệt phân tán đều.
• •Dùng đồ gá, kẹp giữ chặt chi tiết trong suốt quá trình hàn và để nguội.
• •Kiểm soát nhiệt vào: chọn dòng vừa đủ ngấu, không để dòng quá cao gây tích nhiệt thừa.
• •Dùng tấm tản nhiệt bằng đồng kê sau mối hàn để rút bớt nhiệt với tấm mỏng.

Biến dạng của vách và sàn thùng còn liên quan đến cách bố trí kết cấu chịu lực. Nếu bạn quan tâm đến độ cứng vững và độ phẳng của sàn, có thể đọc thêm cách tính độ võng sàn thùng xe theo tải trọng để chọn xương và tấm hợp lý ngay từ khâu thiết kế.

Mối hàn kín cho thùng đông lạnh và bồn cần gì?

Thùng đông lạnh và thùng bồn xitec yêu cầu mối hàn kín tuyệt đối: thùng lạnh phải kín hơi để không thất thoát nhiệt và không cho ẩm xâm nhập lớp cách nhiệt, còn bồn chứa phải kín chất lỏng và chịu áp. Đây là nơi không cho phép mối hàn rỗ, nứt hay ngậm xỉ.

Để đạt mối hàn kín, đường hàn nên liên tục thay vì hàn chấm ngắt quãng ở các vị trí yêu cầu kín, chân mối hàn phải ngấu thấu, và với inox nên dùng khí lót mặt sau để tránh cháy đường. Sau khi hàn, các mối hàn kín quan trọng cần được kiểm tra rò rỉ, ví dụ thử bằng dầu thấm, nước xà phòng kết hợp áp suất, hoặc thử chân không tùy điều kiện xưởng [cần xác minh phương pháp theo tiêu chuẩn áp dụng]. Với thùng lạnh, mối hàn kín kết hợp với lớp cách nhiệt và keo trám mới đảm bảo giữ nhiệt; phần vật tư đồng bộ này nằm trong nhóm phụ kiện chuyên dụng của thùng lạnh.

Mối hàn hở ảnh hưởng thùng lạnh thế nào?

Một mối hàn vách inox hở li ti trên thùng đông lạnh đủ để hơi ẩm len vào lớp cách nhiệt. Theo thời gian ẩm tích tụ làm panel ngậm nước, giảm khả năng cách nhiệt, gây đọng sương, đóng băng cục bộ và tốn điện máy lạnh. Vì vậy mối hàn kín ở thùng lạnh quan trọng ngang với chất lượng lớp cách nhiệt, không nên làm qua loa.

Lỗi hàn thường gặp và cách chống gỉ mối hàn

Dù chọn đúng phương pháp, mối hàn vẫn hỏng nếu mắc các lỗi cơ bản. Bảng dưới tóm tắt lỗi hay gặp khi hàn inox và nhôm cùng hướng khắc phục.

Riêng chống gỉ mối hàn inox cần lưu ý: nhiệt hàn phá lớp crom oxit tự bảo vệ, để lộ vùng nhiệt quanh mối hàn dễ bị gỉ. Sau khi hàn nên tẩy vùng nhiệt (pickling) bằng gel hoặc dung dịch chuyên dụng rồi thụ động hóa (passivation) để tái tạo lớp bảo vệ. Tránh dùng bàn chải thép thường hay dụng cụ đã chạm thép đen lên inox vì sẽ nhiễm sắt gây gỉ điểm. Với các bề mặt sau hàn, lớp phủ ngoài cũng góp phần bảo vệ; tham khảo thêm về sơn tĩnh điện và phủ bảo vệ thùng xe để hoàn thiện chống ăn mòn. Khi thùng đã dùng lâu, việc kiểm tra lại các mối hàn nằm trong quy trình sửa chữa & bảo trì thùng xe tải.

Cần vật tư và tư vấn kỹ thuật hàn lắp, liên hệ ngay

Hàn inox và nhôm khi đóng thùng đòi hỏi đúng phương pháp, đúng khí bảo vệ và kiểm soát nhiệt tốt, nhưng chất lượng mối hàn còn phụ thuộc vào vật tư đầu vào: tấm vách, khung xương, ke góc, bản lề và phụ kiện đúng chủng loại inox hay nhôm để tránh ăn mòn điện hóa tại mối ghép. Là đơn vị trực tiếp gia công và cung cấp linh kiện đóng thùng cho nhiều gara và xưởng, chúng tôi sẵn sàng tư vấn chọn vật tư đồng bộ và báo giá theo số lượng. Anh em xưởng cần hỗ trợ kỹ thuật hoặc đặt hàng vui lòng liên hệ số 0983 080 787 để được trao đổi trực tiếp.