Ty Hơi Cửa Thùng Xe: Đọc Lực N, Hành Trình, Chiều Dài Khi Thay
Thay ty hơi (gas spring) cửa thùng, cửa hộp đồ: đọc lực N, hành trình, chiều dài mở, đầu nối theo catalog Stabilus; đo gì trên ty cũ trước khi đặt mua.
Trả lời nhanh: Muốn thay ty hơi (gas spring) đúng, cần bốn thông tin: lực danh định tính bằng N, hành trình (stroke), chiều dài khi duỗi hết đo tâm đến tâm, và kiểu đầu nối hai đầu. Theo catalog Stabilus IndustryLine, chiều dài tổng bằng chiều dài thân ty cộng chiều dài lắp của hai đầu nối, nên đo sai đầu nối là ty mới không vừa giá bắt.
Ty hơi cửa thùng làm việc thế nào?
Theo catalog Stabilus IndustryLine, ty hơi là phần tử thủy khí kín, nạp khí nitơ; áp suất khí tác dụng lên tiết diện cần piston tạo ra lực F1, nên khi không có tải cần piston luôn duỗi ra. Khi ép cần vào, thể tích khí giảm và lực tăng dần (gọi là độ lũy tiến), mức tăng phụ thuộc đường kính cần và thể tích xi lanh (nguồn: catalog Stabilus IndustryLine). Bên trong còn có dầu để bôi trơn và giảm chấn cuối hành trình.
Hiểu điều này để biết vì sao không nên chọn ty "lực thật mạnh cho chắc": lực dư khiến cửa bật mạnh, khó đóng và tải thêm vào bản lề, giá bắt. Phân loại ty hơi, ty thủy lực, ty lò xo cho bửng nặng có ở bài ty nâng bửng thùng xe tải là gì, cách chọn; bài này chỉ bàn đọc thông số để thay đúng.
Những thông số nào in trên ty và trong catalog?
| Thông số | Ý nghĩa | Ghi chú theo nguồn |
|---|---|---|
| Lực danh định (N) | Lực đẩy F1, đo tĩnh ở hành trình duỗi | Catalog Stabilus: đo cách cuối hành trình 5 mm, ở 20 °C |
| Hành trình (stroke, H) | Quãng cần piston đi ra vào | Catalog Stabilus cho từng dòng nhiều mức hành trình |
| Chiều dài thân (L) | Chiều dài ty khi duỗi, chưa tính đầu nối | Catalog Stabilus: dung sai chiều dài ±2 mm |
| Đầu nối (A) | Mắt tròn, ren, chốt, rotule cầu… | Catalog Stabilus ghi chiều dài lắp A riêng cho từng đầu nối |
| Mã hàng | Mã tra cứu của hãng | Nguồn Gasspringsshop: mã Stabilus Lift-O-Mat gồm 6 ký tự |
Theo catalog Stabilus IndustryLine, dung sai lực thông thường tối thiểu là ±3 N cộng ±5 % lực danh định, tối đa ±10 % lực danh định ở 20 °C. Nghĩa là hai ty cùng ghi một mức lực vẫn có thể lệch nhau đôi chút; lắp cặp trên một cánh nên dùng hai ty cùng mã, cùng đợt.
Chiều dài và đầu nối tính ra sao?
Catalog Stabilus IndustryLine đưa công thức: chiều dài tổng TL = L (thân ty) + A1 (đầu nối phía cần) + A2 (đầu nối phía xi lanh). Ví dụ trong catalog: ty dòng G 10 23 hành trình 150 mm có L = 345 mm, gắn đầu nối AU 19 (19 mm) và PF 30 (30 mm) thì TL = 394 mm (nguồn: catalog Stabilus IndustryLine).
Vì vậy khi đo ty cũ, đo tâm lỗ đến tâm lỗ (hoặc tâm cầu đến tâm cầu) khi cần duỗi hết, rồi đo tiếp khi ép hết; hiệu hai số là hành trình làm việc trên xe. Nếu đặt hàng theo catalog, tách riêng chiều dài thân và đầu nối như công thức trên.
Một số dòng ty trong catalog Stabilus IndustryLine để thấy đường kính cần, xi lanh đi cùng dải lực nào:
| Dòng (theo catalog Stabilus) | Ø cần (mm) | Ø xi lanh (mm) | Ren đầu | Dải lực (N) |
|---|---|---|---|---|
| G 06 15 | 6 | 15 | M5 | 40–400 |
| G 08 19 | 8 | 19 | M8 | 50–700 |
| G 10 23 | 10 | 23 | M8 | 100–1200 |
| G 14 28 | 14 | 28 | M10 | 150–2500 |
Bảng cho thấy cùng một mức lực có thể nằm ở hai dòng khác cỡ; khi thay, giữ đúng đường kính xi lanh và ren đầu của ty cũ để vừa giá bắt. Hãng khác như Bansbach có hệ mã riêng, nên đọc catalog của đúng hãng ghi trên thân ty.
Ty hơi trên thùng xe hay hỏng vì đâu?
Catalog Stabilus IndustryLine nêu vài điều kiện dùng đáng chú ý cho xe tải:
- •Nhiệt độ: dải dùng là –20 °C đến +80 °C theo catalog Stabilus; lực thay đổi theo nhiệt độ, nên trời nóng ty đẩy mạnh hơn, trời lạnh yếu hơn.
- •Tốc độ: tốc độ hành trình tối đa 300 mm/s ở trạng thái lắp (theo catalog Stabilus); đóng sập cửa liên tục làm nóng phớt và hỏng sớm.
- •Lưu kho: catalog Stabilus khuyên để ty hơi cần piston hướng xuống, không lưu quá 6 tháng; ty nằm kho lâu có thể bị dính khi dùng lần đầu.
- •Hướng lắp: nên lắp cần hướng xuống để dầu phủ phớt, trừ khi catalog ghi dòng đó lắp được mọi hướng.
- •Va đập, gỉ cần: vết xước hoặc gỉ trên cần piston làm rách phớt, xì khí.
Đo và kiểm gì trước khi mua ty thay?
- •[ ] Chụp và ghi mã hàng, mức lực N in trên thân ty cũ (thường in kèm chữ N).
- •[ ] Đo chiều dài duỗi hết và chiều dài ép hết, tâm đến tâm, bằng thước dây hoặc thước cặp.
- •[ ] Đo đường kính xi lanh, đường kính cần bằng thước cặp.
- •[ ] Ghi kiểu đầu nối hai đầu và cỡ ren hoặc đường kính lỗ.
- •[ ] Đếm số ty trên một cánh và thay cả cặp cùng mã.
- •[ ] Nếu đổi sang cánh nặng hơn (thêm khoá, thêm tấm), báo lại để tính lực mới thay vì dùng lực cũ.
- •[ ] Kiểm giá bắt, bu lông giá còn chắc; ty mới không bù được giá bắt đã lỏng.
Trường An cung cấp ty hơi, ty nâng và linh kiện thùng xe. Gọi 0878 939 639 kèm mã in trên ty cũ và bốn số đo trên để được đối chiếu loại thay.
Nguồn tham khảo
- •Stabilus, IndustryLine gas springs catalog: https://assets-master-documents.s3.amazonaws.com/production/uploads/document/file/2539/stabilus_industryline_catalog.pdf
- •Gasspringsshop, Stabilus Lift-O-Mat part numbers: https://www.gasspringsshop.com/?p=36198
Cùng chủ đề: Ty nâng bửng thùng xe tải; Lắp bản lề, khoá thùng xe tải; Bản lề, khoá cửa thùng đông lạnh.
Câu Hỏi Thường Gặp
❓ Ty hơi ghi 500N nghĩa là gì?
Đó là lực đẩy danh định tính bằng newton. Theo catalog Stabilus IndustryLine, lực này đo tĩnh ở hành trình duỗi, cách cuối hành trình 5 mm, ở 20 °C; khi ép cần vào lực tăng dần nên lực thực tế đổi theo vị trí cửa.
❓ Đo chiều dài ty hơi thế nào cho đúng?
Đo tâm lỗ hoặc tâm cầu đầu nối đến tâm bên kia khi cần duỗi hết, rồi đo lại khi ép hết để ra hành trình. Theo catalog Stabilus, chiều dài tổng bằng chiều dài thân cộng chiều dài lắp của hai đầu nối.
❓ Có nên thay một ty hay cả cặp?
Nên thay cả cặp cùng mã. Theo catalog Stabilus, dung sai lực có thể tới ±10 % lực danh định, nên một ty cũ yếu và một ty mới sẽ đẩy lệch, làm cánh xoắn và bản lề mòn lệch.
Nguyễn Đỗ Tùng
Nội dung kỹ thuật
Cử nhân Cơ khí — Đại học Công nghiệp Hà Nội
Anh Nguyễn Đỗ Tùng — Cử nhân Cơ khí, Đại học Công nghiệp Hà Nội (2010). Hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, phụ trách nội dung kỹ thuật cho Công ty TNHH Cơ Khí Hồng Thuận và các thương hiệu thuộc Hệ sinh thái Trường An.