Ốc Vít Tự Đội Thủ Công, Khoan Điện Và Cách Dùng Đúng Dụng Cụ

Dụng cụ bắt vít đúng là dụng cụ hợp với loại vít và vật liệu: tua vít tay cho vít nhỏ cần kiểm soát lực, máy bắn vít điện hoặc pin có ly hợp (clutch) cho thi công thông thường, máy khoan để khoan lỗ mồi, súng siết cho bu lông ốc lớn. Đầu bít phải khít rãnh (PH, PZ, Hex, Torx) để tránh trờn đầu và gãy vít.

Vì sao chọn đúng dụng cụ bắt vít quan trọng?

Khi thi công lắp ráp, phần lớn các sự cố trờn đầu vít, gãy vít hay hỏng ren không đến từ chất lượng vít, mà đến từ việc dùng sai dụng cụ hoặc sai thao tác. Một con vít tốt nếu bị bắt bằng đầu bít lệch cỡ, lực siết quá mạnh hoặc tốc độ quay không phù hợp đều có thể hỏng ngay từ lần đầu. Là đơn vị cung cấp bu lông ốc vít, Vật Tư Trường An hiểu rằng dụng cụ và kỹ thuật quyết định độ bền của mối ghép không kém gì bản thân con vít.

Bài viết này tổng hợp các loại dụng cụ bắt vít phổ biến, cách chọn đầu bít đúng, lực và tốc độ phù hợp với từng vật liệu, cùng những mẹo thực tế để tránh trờn đầu và gãy vít. Bạn có thể tham khảo thêm sản phẩm tại trang ốc vít Trường An để chọn loại vít tương thích với dụng cụ đang dùng.

Các loại dụng cụ bắt vít, ốc thông dụng

• •Tua vít tay (tua vít thường): Dụng cụ cơ bản nhất, dùng tay xoay. Phù hợp công việc nhẹ, vít nhỏ, nơi cần kiểm soát lực tốt và không gian hẹp. Ưu điểm là êm, không làm hỏng bề mặt, nhược điểm là tốn sức khi bắt số lượng lớn.
• •Tua vít đóng (tua vít va đập tay): Có thể dùng búa gõ vào đuôi để tạo lực xoáy mạnh, chuyên tháo các vít bị kẹt, gỉ sét hoặc siết quá chặt. Rất hữu ích khi vít đã chai ren.
• •Máy bắn vít điện hoặc dùng pin: Thiết bị thường dùng trong thi công. Tốc độ nhanh, có ly hợp điều chỉnh mô-men (clutch) để giới hạn lực siết, tránh siết quá tay. Loại dùng pin linh hoạt, di chuyển dễ.
• •Máy khoan (khoan động lực): Dùng để khoan lỗ mồi trước khi bắt vít vào vật liệu cứng như bê tông, gạch, kim loại. Một số máy có thêm chế độ bắt vít.
• •Súng siết (máy siết bu lông, impact wrench): Tạo mô-men xoắn rất lớn theo từng nhịp va đập, dùng cho bu lông, ốc lớn, lắp ráp khung thép, thùng xe tải. Không nên dùng cho vít nhỏ vì dễ gãy; phần dụng cụ cho bu lông (cờ lê lực, đầu khẩu, đồ gá) có ở bài thiết bị chuyên dụng khi lắp đặt bu lông.
• •Đầu bít (bits) các loại: Là phần đầu lắp vào máy hoặc cán tua vít, tiếp xúc trực tiếp với rãnh vít. Đây là chi tiết quyết định việc truyền lực có chính xác hay không.

Ốc vít nhỏ: chọn và bắt sao khỏi trờn đầu?

Ốc vít nhỏ là các vít cỡ nhỏ như vít máy, vít đầu dù, vít bắt vỏ thiết bị hoặc tủ điện (vị trí chịu rung và giãn nở nhiệt như động cơ điện xem bài ốc vít cho cơ điện và động cơ điện). Chọn theo ba điều: kiểu rãnh khớp đầu bít (PH, PZ hoặc Torx), vật liệu (mạ kẽm trong nhà, inox ngoài trời) và chiều dài. Bắt bằng tua vít tay hoặc máy bắn vít có ly hợp, lực vừa phải để không trờn đầu hay gãy vít.

Chọn đầu bít nào để tránh trờn đầu vít?

Nguyên nhân chính gây trờn đầu vít là dùng đầu bít sai chuẩn hoặc sai cỡ. Mỗi loại rãnh vít cần một loại đầu bít riêng:

• •Philips (PH): Rãnh chữ thập thông dụng, có các cỡ PH0, PH1, PH2, PH3. Đầu bít Philips được thiết kế hơi cạn để tự trượt khi quá lực, nên rất dễ trờn nếu chọn sai cỡ.
• •Pozidriv (PZ): Nhìn giống Philips nhưng có thêm các vạch chéo nhỏ. Đầu PZ bám sâu hơn, truyền lực tốt hơn, không được dùng lẫn với PH vì sẽ phá rãnh.
• •Lục giác trong (Hex): Rãnh sáu cạnh, dùng lục giác (lục lăng) hoặc đầu bít Hex. Truyền lực chắc, ít trờn, phổ biến ở bu lông đầu chìm.
• •Hoa thị (Torx, ký hiệu T): Rãnh hình sao sáu cánh, bám chắc hơn rãnh chữ thập nên truyền được mô-men lớn hơn và ít trượt hơn khi dùng đúng cỡ. Thường gặp ở vít chịu lực cao.

Quy tắc vàng: đầu bít phải khít hoàn toàn với rãnh, cắm sâu, không lỏng lẻo. Nếu thấy đầu bít chỉ chạm hờ hoặc lắc được, gần như chắc chắn bạn đang dùng sai cỡ.

Đầu bắn ốc, bu lông lục giác là loại nào?

Đầu bắn ốc hay đầu bắn bu lông là phần lắp vào máy bắn vít hoặc súng siết để vặn ốc. Có hai nhóm: đầu khẩu (đầu tuýp) trùm ngoài đầu lục giác của bu lông và đai ốc, và đầu bit lục giác cắm vào hốc lục giác trong của vít hoặc bu lông lục giác chìm. Chọn nhóm theo kiểu đầu, rồi chọn cỡ khít. Xưởng làm gỗ có thêm yêu cầu riêng về loại vít và mũi khoan mồi, xem ốc vít cho xưởng nội thất gỗ.

Cỡ đầu khẩu phải khớp đúng cỡ cờ lê của đầu bu lông, lắp lỏng sẽ làm tròn cạnh. Với súng siết va đập nên dùng đầu khẩu chuyên cho súng va đập, không dùng đầu khẩu thường. Muốn gắn đầu khẩu vào máy bắn vít thì cần đầu chuyển, xem đầu chuyển bu lông sang bắn vít; còn hốc lục giác trong và chìa tương ứng nằm ở bài ốc lục giác âm và bu lông Allen.

Lực và tốc độ nào hợp với từng vật liệu?

Mỗi vật liệu cần một mức tốc độ quay và lực siết khác nhau:

• •Gỗ mềm, nhựa: Tốc độ vừa, lực nhẹ. Siết quá tay sẽ làm vít lút sâu, nứt vật liệu hoặc trờn lỗ.
• •Gỗ cứng, ván ép: Nên khoan lỗ mồi trước, tốc độ trung bình, lực vừa để tránh nứt và gãy vít.
• •Kim loại mỏng, tôn: Dùng vít tự khoan, tốc độ cao nhưng lực vừa phải, để mũi vít kịp tạo ren. Cỡ vít, mũi khoan và chiều dài theo độ dày tôn và xà gồ xem hướng dẫn chọn ốc bắn tôn.
• •Bê tông, gạch: Bắt buộc khoan lỗ và dùng tắc kê, không nên bắt vít trực tiếp.

Với máy bắn vít, hãy chỉnh ly hợp (clutch) về số thấp khi bắt vít nhỏ, tăng dần nếu vít chưa vào hết. Trên mái tôn có gioăng EPDM, siết quá tay làm rách gioăng, xem ví dụ cách siết đều để gioăng mái xưởng không rách ở KCN Đình Trám. Với súng siết, kiểm soát thời gian bóp cò vì mô-men rất lớn.

Mỗi dụng cụ hợp loại vít nào, lưu ý gì?

Làm sao tránh trờn đầu và gãy vít?

• •Luôn giữ đầu bít thẳng trục với con vít, vuông góc với bề mặt. Cắm lệch là nguyên nhân trờn đầu phổ biến.
• •Đẩy lực dọc (ấn xuống) đủ mạnh để đầu bít bám rãnh, đặc biệt với vít Philips.
• •Bắt đầu ở tốc độ chậm để định tâm, tăng tốc khi vít đã vào.
• •Với vật liệu cứng, khoan lỗ mồi nhỏ hơn thân vít để giảm lực cản, tránh gãy.
• •Thay ngay đầu bít khi thấy cạnh bị mòn, tròn cạnh, vì đầu mòn làm hỏng cả vít tốt.
• •Lỡ nghe tiếng trượt trong hốc lục giác thì dừng ngay, đừng vặn thêm; hốc còn góc sắc hay đã tròn quyết định cứu tại chỗ hay phải khoan.
• •Không dùng súng siết mô-men lớn cho vít thân nhỏ, lực dư sẽ vặn đứt vít.

Vít chữ thập trờn đầu tháo bằng cách nào?

Vít chữ thập đã trờn đầu thường vẫn tháo được nếu ấn mạnh dọc trục và vặn thật chậm. Lót một mảnh cao su hoặc dây thun mỏng giữa mũi vít và đầu vít để tăng ma sát; vẫn trượt thì dùng mũi tháo vít hỏng chuyên dụng, hoặc cưa một rãnh thẳng trên đầu vít rồi vặn bằng tua vít dẹt.

• •Trước hết kiểm tra mũi vít: đúng chuẩn PH hay PZ, đúng cỡ, cạnh chưa tròn. Mũi mòn hoặc lẫn PH với PZ làm đầu vít trờn thêm.
• •Tăng ma sát: vật lót phải mỏng và phẳng để mũi vít vẫn cắm sâu hết rãnh; không lót dày làm mũi vít nổi lên khỏi rãnh.
• •Cưa rãnh hoặc dùng mũi tháo chuyên dụng: chỉ làm khi cách trên không ăn; đặt cỡ mũi tháo theo đường kính thân vít, làm chậm để không khoét rộng lỗ ren.
• •Vít gỉ kẹt: xử lý gỉ trước rồi mới tháo, vì lực vặn lớn trên đầu vít đã trờn rất dễ làm trượt tiếp.

Bảo dưỡng dụng cụ bắt vít thế nào cho bền?

• •Lau sạch bụi kim loại và mạt gỗ sau khi dùng, tránh kẹt cơ cấu.
• •Tra dầu nhẹ vào khớp quay của tua vít đóng và đầu kẹp máy khoan định kỳ.
• •Sạc và bảo quản pin đúng cách, không để pin cạn kiệt lâu ngày.
• •Cất đầu bít trong hộp phân loại theo chuẩn PH, PZ, Hex, Torx để không dùng nhầm.
• •Kiểm tra dây điện, công tắc trước mỗi lần dùng máy điện để đảm bảo an toàn.

Cùng chủ đề: Vít Inox Đầu Chìm Philips Bị Tuôn Đầu Khi Siết Bằng Máy; Vít Tự Khoan Inox Đầu Lục Giác Bị Tròn Cạnh Khi Siết Máy.

Liên hệ Vật Tư Trường An

Dụng cụ tốt cần đi kèm vít, bu lông, ốc chuẩn chất lượng thì mối ghép mới bền. Vật Tư Trường An cung cấp đa dạng vít, bu lông, ốc với đủ chuẩn đầu Philips, Pozi, Hex, Torx, tư vấn loại vít phù hợp với từng dụng cụ và vật liệu. Xem thêm danh mục tại trang sản phẩm ốc vít.

Gọi ngay hotline 0878 939 639 để được tư vấn chọn vít, bu lông và đầu bít phù hợp với công việc của bạn.