Bảo Quản Đinh Rút Trong Kho: Hàng Tồn Còn Bắn Được Không?
Đinh rút gồm thân và trục bằng hai kim loại khác nhau nên có thể ăn mòn ngay trong hộp. Bài này nêu cách cất theo lô, và bảng quyết định khi hàng tồn đã có dấu hiệu lạ.
Đinh rút cần cất khác bu lông ở ba chỗ
Cách chống gỉ khi lưu kho nói chung đã có ở bảo quản bu lông ốc vít trong kho chống gỉ. Nhưng đinh rút có ba đặc điểm mà bu lông không có, nên cách cất phải khác:
- •Là mối ghép dùng một lần. Bu lông tháo ra còn cất lại được; đinh rút bắn xong là biến dạng vĩnh viễn. Nghĩa là mọi con trong kho đều là con chưa bao giờ được thử — chất lượng lô lúc nhận thế nào thì lúc bắn vẫn đúng thế đó, không có bước "siết thử" nào ở giữa để phát hiện hàng xấu.
- •Gồm hai kim loại khác nhau nằm áp sát nhau. Thân và trục (mandrel) thường không cùng vật liệu — ví dụ thân nhôm với trục thép. Hai kim loại khác nhau tiếp xúc trong môi trường ẩm là đủ điều kiện cho ăn mòn điện hoá, và điều đó xảy ra ngay trong hộp, không cần đợi tới lúc bắn lên tấm. Nguyên tắc chọn tổ hợp vật liệu xem bảng tổ hợp vật liệu mũ – trục đinh rút tránh ăn mòn điện hoá.
- •Mũ mỏng và là bề mặt chịu lực. Mũ đinh móp hay lệch tâm thì mối ghép sau này tựa không đều — mà mũ lại là phần dễ móp nhất khi đổ đống hoặc xúc bằng tay.
Cất thế nào
- •Giữ nguyên hộp theo lô, theo phi và theo vật liệu. Đây là việc quan trọng nhất và cũng là việc hay bị phá nhất trong kho: đổ chung nhiều loại vào một khay cho "dễ lấy" là vừa mất thông tin phi/vật liệu, vừa tạo ra chính cái tình huống hai kim loại khác nhau nằm lẫn.
- •Không để đinh nhôm lẫn với vụn thép hoặc đinh thép trong khay hở. Vụn thép rơi vào khay đinh nhôm là nguồn ăn mòn tại điểm tiếp xúc.
- •Giữ khô, không đặt hộp trực tiếp trên nền bê tông. Nền hút nhả ẩm theo thời tiết, đáy hộp là chỗ đọng ẩm lâu nhất.
- •Không bôi dầu lên đinh rút. Khác với ren bu lông, đinh rút không cần bôi trơn — dầu chỉ hút bụi và làm trục trượt trong hàm kẹp của súng khi bắn.
- •Không đổ đống cao. Lớp dưới chịu tải suốt thời gian lưu kho, và móp mũ là hỏng không nhìn ra ngay.
Hàng tồn còn bắn được không — bảng quyết định theo dấu hiệu
Không có mốc tháng nào áp dụng được cho mọi kho, nên đừng quyết theo tuổi hàng. Quyết theo thứ nhìn và sờ thấy được:
| Nhìn / sờ thấy | Nghĩa là | Xử lý |
|---|---|---|
| Trục (mandrel) có vết gỉ nâu, kéo qua ngón tay thấy sạn | Trục đã gỉ | Loại — trục gỉ dễ đứt sai ngấn, để lại đoạn trục nằm trong lỗ |
| Mũ đinh móp, lệch tâm so với thân | Đã bị đè khi lưu kho | Loại — mũ là bề mặt chịu lực của mối ghép |
| Thân nhôm có lớp phấn trắng, lau ra hết, bề mặt còn nhẵn | Oxit nhôm bề mặt | Giữ — đây là lớp tự nhiên của nhôm, không phải hỏng |
| Thân nhôm có vết trắng ăn thành rỗ, sờ thấy nhám | Đã ăn mòn vào kim loại | Loại |
| Có vết đen hoặc bột trắng tại đúng điểm đinh nhôm tiếp xúc vụn thép | Ăn mòn điện hoá đã bắt đầu trong kho | Loại số bị đen, tách riêng phần còn lại |
| Trục lắc lỏng trong thân, rút nhẹ đã tuột | Cụm đã rão | Loại |
| Bắn thử vài con trên tấm mẫu: trục đứt không đúng ngấn, hoặc đầu trục tụt hẳn vào trong | Lô đáng ngờ | Dừng dùng cả lô, kiểm lại nguồn |
Bảng này thay cho một con số "lưu kho tối đa bao nhiêu tháng" — vì thời hạn thật phụ thuộc lớp mạ, vật liệu và độ ẩm kho, còn dấu hiệu ở trên thì kiểm được ngay mà không cần thiết bị đo.
Vận chuyển và nhận hàng
Giữ hộp kín trong suốt quá trình vận chuyển; hộp hở nằm trong thùng xe ẩm là điều kiện tệ nhất cho cặp kim loại khác nhau. Khi nhận hàng, mở kiểm phần trên và phần dưới của mỗi thùng thay vì chỉ mở lớp trên — hỏng do đè và do ẩm đều xuất hiện ở lớp dưới trước.
Cách kiểm chất lượng mối ghép sau khi đã bắn xem nhận biết chất lượng mối ghép đinh rút bằng cảm quan. Dấu hiệu mối ghép cũ đã hỏng cần thay xem dấu hiệu mối ghép đinh rút bị hỏng.
Cần đặt đinh rút theo lô, đúng phi và đúng vật liệu — xem đinh rút, đinh tán các loại hoặc gọi 0878 939 639.
Câu Hỏi Thường Gặp
❓ Đinh rút để lâu trong kho có còn bắn được không?
Quyết theo dấu hiệu, không theo tuổi hàng. Trục gỉ có sạn, mũ móp lệch tâm, thân nhôm ăn thành rỗ, hoặc trục lắc lỏng trong thân thì loại. Riêng lớp phấn trắng trên thân nhôm mà lau ra hết và bề mặt còn nhẵn thì là oxit tự nhiên, vẫn dùng được.
❓ Vì sao không nên để đinh rút nhôm lẫn với đinh hoặc vụn thép?
Vì thân nhôm và thép là hai kim loại khác nhau; tiếp xúc trong môi trường ẩm là đủ điều kiện ăn mòn điện hoá, và nó xảy ra ngay trong hộp chứ không đợi tới lúc bắn. Dấu hiệu là vết đen hoặc bột trắng đúng tại điểm tiếp xúc.
❓ Có nên bôi dầu chống gỉ lên đinh rút khi lưu kho không?
Không. Đinh rút không có ren cần bôi trơn như bu lông; dầu chỉ hút bụi và làm trục bị trượt trong hàm kẹp của súng khi bắn.
❓ Đinh rút lưu kho được tối đa bao lâu?
Không có mốc chung áp dụng được cho mọi kho vì thời hạn phụ thuộc vật liệu, lớp mạ và độ ẩm. Nên dùng bảng dấu hiệu (trục, mũ, thân, độ lắc của trục) để quyết định thay vì tính theo tháng.
❓ Nhận hàng đinh rút nên kiểm ở đâu trong thùng?
Mở kiểm cả lớp trên và lớp dưới của mỗi thùng, vì hỏng do bị đè và hỏng do ẩm đều xuất hiện ở lớp dưới trước.
❓ Đinh rút đã bắn ra rồi có tháo cất lại dùng tiếp được không?
Không. Đinh rút là mối ghép dùng một lần, bắn xong thân đã biến dạng vĩnh viễn. Cách tháo bỏ con đã bắn sai mà không làm hỏng tấm là việc khác, xem bài hướng dẫn tháo gỡ đinh rút lắp sai.
Nguyễn Đỗ Tùng
Nội dung kỹ thuật
Cử nhân Cơ khí — Đại học Công nghiệp Hà Nội
Anh Nguyễn Đỗ Tùng — Cử nhân Cơ khí, Đại học Công nghiệp Hà Nội (2010). Hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, phụ trách nội dung kỹ thuật cho Công ty TNHH Cơ Khí Hồng Thuận và các thương hiệu thuộc Hệ sinh thái Trường An.