Bu Lông Mạ Kẽm Tróc Lớp Mạ Sau Vài Tháng — Tróc Ở Đâu Nói Nguyên Nhân
Lớp mạ tróc ở đầu bu lông, ở ren, hay ở mặt tựa là ba nguyên nhân khác nhau: một do dụng cụ, một do thao tác, một do thiết kế mối. Chỉ một trong ba là lỗi lớp mạ.
Bu lông mạ kẽm tróc lớp mạ sau vài tháng là do đâu?
Trả lời nhanh: Nhìn chỗ tróc. Tróc ở đầu/cạnh lục giác là dụng cụ cà vào; tróc dọc ren là siết khô hoặc tháo lắp nhiều lần; tróc ở mặt tựa dưới mũ là mặt tựa ⛔ phẳng. Chỉ khi tróc thành mảng trên thân trơn ⛔ ai chạm tới mới nên nghi lớp mạ.
Lớp mạ kẽm bảo vệ theo cách khác lớp sơn
Đây là chỗ hiểu sai dẫn tới quyết định sai. Sơn bảo vệ bằng cách che: sơn hở một điểm thì gỉ khởi phát đúng điểm đó và ăn lan bên dưới.
Kẽm bảo vệ bằng hai cơ chế. Nó che, và nó còn bảo vệ điện hoá cho vùng thép hở ngay cạnh — kẽm bị ăn mòn thay cho thép ở phạm vi nhỏ quanh vết xước. Vì vậy một vết xước nhỏ trên lớp mạ kẽm ⛔ nghiêm trọng như một vết xước trên sơn.
Nhưng cơ chế đó có giới hạn: nó chỉ bảo vệ được vùng hở nhỏ. Khi kẽm tróc thành mảng lớn, phần thép ở giữa mảng ⛔ còn được bảo vệ, và từ đó nó gỉ như thép trần. Đó là ranh giới thực hành giữa "xước, dùng được" và "tróc mảng, phải thay".
Bảng quyết định — đọc chỗ tróc
| Nhìn / sờ thấy gì | Nghĩa là gì | Làm gì |
|---|---|---|
| Xước sáng ở cạnh lục giác đầu bu lông | Dụng cụ cà vào khi siết | Bình thường, dùng đúng cỡ khẩu |
| Cạnh lục giác đã tròn góc | Khẩu sai cỡ, đã trượt | Thay bu lông, đổi khẩu đúng cỡ |
| Tróc dọc theo ren, sáng cả đoạn | Siết khô, ma sát ren cao | Bôi trơn ren khi lắp, ⛔ tháo lắp nhiều |
| Tróc vòng quanh mặt tựa dưới mũ | Mặt tựa ⛔ phẳng hoặc có ba vớ | Xử mặt tựa, dùng long đen bản rộng |
| Tróc mảng trên thân trơn ⛔ ai chạm | Lớp mạ bám kém | Đây mới là ca nghi lớp mạ |
| Có vệt gỉ nâu chảy từ mối xuống | Gỉ đã ăn thép, ⛔ chỉ hết kẽm | Thay, kiểm đã mất tiết diện chưa |
| Gỉ tập trung ngay chỗ tiếp xúc tấm nhôm | Ăn mòn điện hoá hai kim loại | Đổi tổ hợp vật liệu hoặc cách điện |
| Toàn bộ mối gỉ nhanh dù mạ còn | Vị trí đọng nước | Xử thoát nước, cân nhắc inox |
Hàng thứ bảy là nguyên nhân bị bỏ qua nhiều nhất trên thùng xe nhôm: hai kim loại khác nhau tiếp xúc trong môi trường ẩm tạo pin điện hoá. Tổ hợp vật liệu nên tránh xem bảng tổ hợp vật liệu mũ – trục đinh rút; so sánh inox và mạ kẽm theo vị trí xem bản lề thùng xe inox 304 vs mạ kẽm.
🔴 Bác một cách làm rất phổ biến ở bãi: bu lông tróc mạ thì sơn phủ lên chỗ tróc cho khỏi gỉ. Ba vấn đề. Sơn trên ren làm đổi ma sát ren, nên cùng một lực siết tay giờ cho một lực kẹp khác — mối siết ⛔ còn đúng như bạn tưởng. Sơn trên mặt tựa tạo một lớp sẽ lún theo thời gian, và lún là mất lực siết. Và sơn che mất dấu hiệu: vệt gỉ chảy ra từ mối là cảnh báo sớm hữu ích nhất ở nhóm này, sơn lên là xoá nó. Với một chi tiết rẻ và thay nhanh, thay là lựa chọn đúng gần như mọi lần.
Làm đúng
Dùng khẩu đúng cỡ. Khẩu rộng làm tròn góc lục giác, và một đầu đã tròn góc thì lần tháo sau ⛔ chắc bắt được nữa.
Bôi trơn ren khi lắp ở vị trí cần lực siết chính xác: ma sát ren khô thay đổi rất nhiều giữa các con, nên cùng một lực siết cho ra lực kẹp rất khác nhau. Cách bảo quản để ren ⛔ bó xem bảo quản bu lông ốc vít trong kho chống gỉ.
Làm phẳng mặt tựa và dùng long đen bản rộng. Mặt tựa có ba vớ hoặc sơn dày vừa tróc mạ vừa làm mối mất lực siết theo thời gian — vai trò thật của long đen ở đây xem long đen vênh bị dẹt sau khi siết.
⛔ tháo lắp nhiều lần một con mạ kẽm ở chỗ cần chống gỉ: mỗi lần là một lần ren bị mài.
Chọn vật liệu theo vị trí, ⛔ theo giá. Ở chỗ đọng nước, tiếp xúc nhôm, hoặc xe chạy vùng ven biển, inox thường rẻ hơn theo tổng chi phí vòng đời dù giá mua cao hơn. So sánh chủng loại và giá theo vật liệu xem bảng giá bu lông ốc vít theo chủng loại và vật liệu; chủng loại xem bu lông và ốc vít công nghiệp.
Tróc mạ và mất lực siết thường đi cùng nhau
Hai thứ này liên quan chặt hơn người ta nghĩ. Gỉ tại mặt tiếp xúc làm mất chiều dày, và mất chiều dày là mất lực siết — nên một mối gỉ sẽ tự nới dù ⛔ ai chạm tới nó.
Vì vậy khi thấy vệt gỉ chảy ra từ một mối, đừng chỉ nghĩ tới việc chống gỉ: kiểm lực siết của mối đó. Cơ chế mất lực siết dẫn tới mỏi rồi đứt xem bu lông bắt quang nhíp bị đứt ngang thân, và dấu hiệu nghe được ở giai đoạn sớm xem quang nhíp kêu rắc rắc khi qua gờ giảm tốc.
Liên hệ tư vấn
Trường An cung cấp bu lông mạ kẽm, bu lông inox 304, đai ốc và long đen theo cấp bền. Gọi 0878 939 639 kèm vị trí lắp, vật liệu tấm và môi trường vận hành để được tư vấn chọn mạ kẽm hay inox.
Câu Hỏi Thường Gặp
❓ Bu lông mạ kẽm bị xước lớp mạ có phải thay ngay không?
Không, nếu chỉ là vết xước nhỏ. Kẽm còn bảo vệ điện hoá cho vùng thép hở ngay cạnh vết xước. Phải thay khi kẽm tróc thành mảng lớn, vì phần thép giữa mảng không còn được bảo vệ.
❓ Sơn phủ lên chỗ tróc mạ có được không?
Không nên. Sơn trên ren đổi ma sát nên lực siết không còn đúng như tưởng, sơn trên mặt tựa sẽ lún và làm mất lực siết, và sơn che mất vệt gỉ chảy ra — cảnh báo sớm hữu ích nhất.
❓ Tróc mạ ở chỗ nào thì mới nghi lớp mạ kém?
Khi tróc thành mảng trên phần thân trơn mà không dụng cụ nào chạm tới. Tróc ở cạnh lục giác là do khẩu, tróc dọc ren là do siết khô hoặc tháo lắp nhiều, tróc ở mặt tựa là do mặt tựa không phẳng.
❓ Vì sao bu lông gỉ nhanh ngay chỗ tiếp xúc tấm nhôm?
Vì hai kim loại khác nhau tiếp xúc trong môi trường ẩm tạo pin điện hoá. Cần đổi tổ hợp vật liệu hoặc cách điện tại mặt tiếp xúc — đây là nguyên nhân bị bỏ qua nhiều nhất trên thùng xe nhôm.
❓ Thấy vệt gỉ chảy ra từ một mối thì làm gì ngoài chống gỉ?
Kiểm lực siết của mối đó. Gỉ tại mặt tiếp xúc làm mất chiều dày, và mất chiều dày là mất lực siết — nên một mối gỉ sẽ tự nới dù không ai chạm tới nó.
Nguyễn Đỗ Tùng
Nội dung kỹ thuật
Cử nhân Cơ khí — Đại học Công nghiệp Hà Nội
Anh Nguyễn Đỗ Tùng — Cử nhân Cơ khí, Đại học Công nghiệp Hà Nội (2010). Hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, phụ trách nội dung kỹ thuật cho Công ty TNHH Cơ Khí Hồng Thuận và các thương hiệu thuộc Hệ sinh thái Trường An.