Lớp Mạ Kẽm Z275, G90 Trên Tôn, Thép Hộp: Đọc Ký Hiệu
Z275 theo EN 10346 và G90 theo ASTM A653 là cùng mức mạ kẽm khoảng 275 g/m² tổng hai mặt. Cách đọc ký hiệu, quy đổi và kiểm gì khi mua thép làm khung, vách.
Trả lời nhanh: Z275 và G90 là ký hiệu lượng kẽm phủ trên tôn mạ nhúng nóng liên tục. Z275 nghĩa là ít nhất 275 g kẽm trên mỗi m² tấm, tính tổng hai mặt (theo EN 10346 và ASTM A653M); G90 là 0,90 oz/ft² tổng hai mặt theo ASTM A653, và GalvInfo ghép G90 với Z275. Mỗi mặt chỉ nhận khoảng một nửa, tức lớp kẽm mỗi mặt cỡ hai mươi micromet.
Chữ Z và chữ G trong ký hiệu mạ nghĩa là gì?
Theo GalvInfo Center (Hiệp hội Kẽm Quốc tế), ASTM A653 dùng ký hiệu hệ inch-pound từ G30 (0,30 oz/ft² tấm) tới G235 (2,35 oz/ft²), còn bản hệ SI A653M dùng ký hiệu từ Z90 (90 g/m²) tới Z700 (700 g/m²). Các ký hiệu này là tổng hai mặt: lượng kẽm trên một mặt danh nghĩa bằng một nửa số ghi (nguồn: GalvInfoNote 1.6). EN 10346 của châu Âu dùng cùng kiểu chữ Z kèm số g/m² tổng hai mặt cho phép thử ba điểm (nguồn: SSAB, bảng lớp mạ theo EN 10346:2015).
Một lưu ý khi đọc: theo GalvInfo, phép thử ba điểm của ASTM cho phép một mặt thấp tới 40% của tổng ít nhất, nghĩa là hai mặt không bắt buộc chia đều. Muốn biết mặt nào mỏng, cần chứng chỉ có đo từng mặt.
Z275 tương đương G90 ra sao? Bảng quy đổi
GalvInfo ghép từng cặp ký hiệu ASTM inch-pound với ký hiệu SI như sau:
| ASTM A653 (oz/ft², tổng hai mặt) | ASTM A653M / ký hiệu Z (g/m², tổng hai mặt) | Ghi chú theo GalvInfo |
|---|---|---|
| G40 | Z120 | Dùng trong nhà, môi trường tương đối khô |
| G60 | Z180 | Dùng trong nhà, môi trường tương đối khô |
| G90 | Z275 | Mức phổ biến cho tôn trần ngoài trời không sơn, và trong nhà có đọng ẩm |
| G200 | Z610 | Mức hay dùng cho ống thép gợn sóng thoát nước |
Bảng các mức Z theo EN 10346 và độ dày tham khảo mỗi mặt (nguồn: SSAB):
| Ký hiệu EN 10346 | Tổng hai mặt ít nhất, thử ba điểm (g/m²) — EN 10346 | Độ dày tham khảo mỗi mặt (µm) — nguồn: SSAB |
|---|---|---|
| Z100 | 100 | 7 |
| Z140 | 140 | 10 |
| Z180 | 180 | 13 |
| Z200 | 200 | 14 |
| Z225 | 225 | 16 |
| Z275 | 275 | 20 |
| Z350 | 350 | 25 |
| Z450 | 450 | 32 |
| Z600 | 600 | 42 |
GalvInfo ghi lớp G90 dày khoảng 0,83 mil, tức 21 µm mỗi mặt; SSAB ghi Z275 khoảng 20 µm mỗi mặt (nguồn: GalvInfoNote 1.6; SSAB). Hai nguồn khớp nhau ở mức xấp xỉ.
Lượng mạ nhiều hơn thì bền hơn bao nhiêu?
Theo GalvInfoNote 1.6, trong cùng một môi trường, tuổi thọ lớp kẽm tỉ lệ thuận với lượng mạ: muốn tuổi thọ gấp đôi cần lượng mạ gấp đôi. Ví dụ của GalvInfo: G60 sống khoảng gấp đôi G30, còn G90 sống lâu hơn G60 khoảng 50%. Tốc độ ăn mòn lại phụ thuộc mạnh vào môi trường (thời gian ẩm ướt, muối, sunfat), nên GalvInfo không đưa một con số năm chung cho mọi nơi. Với xe chạy ven biển hoặc chở hàng ẩm, môi trường quan trọng ngang ký hiệu mạ.
Thép hộp, tôn làm khung, vách thùng ghi ký hiệu ở đâu?
- •Tôn cuộn, tôn tấm mạ nhúng nóng liên tục: ký hiệu Z hoặc G thường in trên nhãn cuộn và trên chứng chỉ, cùng mác thép và tiêu chuẩn (EN 10346 hoặc ASTM A653).
- •Thép hộp cán từ tôn đã mạ: lượng mạ đi theo tôn nguyên liệu; mép hàn dọc ống bị cháy lớp kẽm và cần xem người bán xử lý lại thế nào.
- •Thép hộp, khung mạ nhúng nóng sau khi gia công: là quy trình khác, thường không ghi bằng ký hiệu Z/G; khác biệt giữa mạ nhúng nóng và mạ điện có ở bài khung thùng xe mạ kẽm nhúng nóng và mạ điện.
- •Nếu tiền tố không phải chữ Z (ký hiệu lớp phủ khác), không so trực tiếp số g/m² với bảng trên; hỏi lại người bán loại lớp phủ.
Độ dày tôn cho từng phần thùng là chuyện riêng, xem bài tiêu chuẩn tôn thép làm thùng xe tải và cách chọn độ dày.
Đo, kiểm gì trước khi mua thép làm khung, vách?
- •[ ] Hỏi ký hiệu lượng mạ trên nhãn hoặc chứng chỉ: Z bao nhiêu theo EN 10346, hay G bao nhiêu theo ASTM A653; quy đổi bằng bảng trên.
- •[ ] Nhớ số ghi là tổng hai mặt; mỗi mặt danh nghĩa một nửa (theo GalvInfo).
- •[ ] Xin chứng chỉ vật liệu có kết quả thử lượng mạ; nếu cần, yêu cầu số đo từng mặt.
- •[ ] Có máy đo độ dày lớp phủ thì đo vài điểm mỗi mặt, so với độ dày tham khảo theo bảng SSAB (µm mỗi mặt).
- •[ ] Kiểm mép cắt, mối hàn, lỗ khoan: đây là chỗ mất kẽm; cần sơn dặm kẽm hoặc xử lý theo hướng dẫn.
- •[ ] Không nhầm "độ dày tôn" với "lượng mạ": hai thông số ghi riêng.
Trường An cung cấp bu lông, vít và linh kiện lắp khung, vách thùng; khi đã biết lượng mạ của khung, chọn ốc vít có lớp phủ tương xứng (xem bu lông mạ kẽm điện và nhúng nóng khác nhau thế nào).
Nguồn tham khảo
- •GalvInfo Center (International Zinc Association), GalvInfoNote 1.6 — Selecting Coating Thickness for Galvanized Steel Sheet Products: https://www.galvinfo.com/wp-content/uploads/sites/8/2017/05/GalvInfoNote_1_6.pdf
- •SSAB, Zinc coating (bảng lớp mạ theo EN 10346:2015): https://www.ssab.com/en/brands-and-products/steel-categories/coated-steel/zinc-coating
Cùng chủ đề: Khung thùng mạ kẽm nhúng nóng và mạ điện; Tiêu chuẩn tôn thép làm thùng; Lớp phủ kẽm lá ISO 10683.
Câu Hỏi Thường Gặp
❓ Z275 nghĩa là lớp kẽm dày 275 micromet phải không?
Không. Theo EN 10346 và ASTM A653M, Z275 là ít nhất 275 g kẽm trên mỗi m² tấm, tính tổng hai mặt. Theo bảng tham khảo của SSAB, mỗi mặt chỉ khoảng 20 µm.
❓ G90 và Z275 có giống nhau không?
GalvInfo Center ghép G90 (0,90 oz/ft² tổng hai mặt theo ASTM A653) với Z275 (275 g/m² tổng hai mặt theo A653M). Hai ký hiệu chỉ cùng một mức mạ ở hai hệ đơn vị.
❓ Tôn Z275 mỗi mặt được bao nhiêu kẽm?
Theo GalvInfo, lượng ghi là tổng hai mặt, mỗi mặt danh nghĩa một nửa, tức khoảng 137 g/m². Phép thử ba điểm của ASTM vẫn cho phép một mặt thấp tới 40% của tổng ít nhất, nên cần chứng chỉ đo từng mặt nếu quan trọng.
Nguyễn Đỗ Tùng
Nội dung kỹ thuật
Cử nhân Cơ khí — Đại học Công nghiệp Hà Nội
Anh Nguyễn Đỗ Tùng — Cử nhân Cơ khí, Đại học Công nghiệp Hà Nội (2010). Hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, phụ trách nội dung kỹ thuật cho Công ty TNHH Cơ Khí Hồng Thuận và các thương hiệu thuộc Hệ sinh thái Trường An.