Thép Hộp Khung Thùng Cỡ Mét Và Cỡ Inch: Cách Quy Đổi
Thép hộp inch theo ASTM A500 như 1½", 2", 2×3" không trùng cỡ mét 40×40, 50×50. Quy đổi 1 in = 25,4 mm và đo độ dày thành trước khi mua đoạn thay.
Trả lời nhanh: Thép hộp cỡ mét gọi tên theo cạnh ngoài và độ dày tính bằng mm (40×40, 50×50, 40×80…), còn thép hộp Mỹ gọi theo inch, thường theo tiêu chuẩn ASTM A500 (1½", 2", 2×3"…). Quy đổi 1 in = 25,4 mm cho thấy hai hệ không trùng nhau: 2" là 50,8 mm chứ không phải 50 mm, 1½" là 38,1 mm chứ không phải 40 mm. Khi sửa khung thùng nhập, đo cạnh ngoài và độ dày thành của đoạn cũ rồi mới chọn đoạn thay.
Hai hệ gọi tên thép hộp khác nhau ở đâu
Ở Việt Nam, thép hộp khung thùng gọi theo cạnh ngoài nhân cạnh ngoài nhân độ dày, tất cả bằng mm, ví dụ "hộp 40×40 dày 2 ly". Với khung thùng thép hộp mạ kẽm nhúng nóng đang bán, quy cách từng thanh xem tại khung thùng xe tải thép hộp mạ kẽm HDG; còn chọn giữa hộp 40×40 và 50×50 cho xà ngang đã có bài riêng thép hộp 40×40 hay 50×50 cho xà ngang thùng xe.
Thép hộp Mỹ (HSS — hollow structural section) gọi theo cạnh ngoài bằng inch nhân độ dày thành bằng inch, ví dụ "HSS 2 x 2 x .120". Độ dày có khi ghi bằng phân số (1/8, 3/16, 1/4), có khi bằng số thập phân (.065, .083, .120), có khi bằng gauge.
Cỡ inch theo ASTM A500: kích thước và quy đổi
Bảng dưới lấy các cỡ nhỏ trong bảng thông số ASTM A500 của Atlas Tube (hãng ống thép của Mỹ), cột mm là phép quy đổi tự tính:
| Cỡ (in) | Quy đổi cạnh (mm) | Một số độ dày thành có trong bảng Atlas (in) |
|---|---|---|
| 1.5 × 1.5 | 38,1 × 38,1 | .065 · .083 · .100 · .120 · 1/8 · .134 · 3/16 · 1/4 |
| 2 × 2 | 50,8 × 50,8 | .065 · .083 · .100 · .120 · 1/8 · .134 · 3/16 · 1/4 |
| 3 × 2 | 76,2 × 50,8 | .083 · .120 · 1/8 · .134 · 3/16 · .238 · 1/4 · 5/16 |
| 3 × 3 | 76,2 × 76,2 | .120 · 1/8 · .134 · 3/16 · .238 · 1/4 · 5/16 · 3/8 |
| 4 × 2 | 101,6 × 50,8 | .120 · 1/8 · .134 · 3/16 · .238 · 1/4 · 5/16 · 3/8 |
Một chi tiết hay làm người mua bối rối: trong bảng ASTM A500 của Atlas Tube, mỗi cỡ có hai cột độ dày — độ dày danh nghĩa và độ dày tính toán, cột sau bằng 0,93 lần cột trước (ví dụ danh nghĩa 0.120 in, tính toán 0.112 in, theo bảng Atlas). Vì vậy đo thành ống Mỹ bằng thước cặp mà thấy mỏng hơn số danh nghĩa một chút thì chưa chắc là hàng sai quy cách.
Quy đổi độ dày: inch, gauge và mm
Độ dày thành ống cơ khí của Mỹ hay ghi bằng gauge. Với ống, số gauge thường theo thước Birmingham. Bảng sau lấy giá trị inch theo bảng Birmingham gauge trên Wikipedia, cột mm theo cùng nguồn:
| Gauge (Birmingham) | Inch | mm |
|---|---|---|
| 11 | 0.120 | 3,048 |
| 12 | 0.109 | 2,769 |
| 13 | 0.095 | 2,413 |
| 14 | 0.083 | 2,108 |
| 16 | 0.065 | 1,651 |
Đối chiếu với bảng Atlas ở trên: độ dày .120, .083 và .065 in xuất hiện ở cỡ 2 × 2 chính là 11, 14 và 16 gauge theo thước Birmingham. Lưu ý: thước gauge cho tôn tấm là bảng khác, cùng số gauge nhưng độ dày không giống; khi người bán chỉ nói "14 gauge", hỏi lại là gauge ống hay gauge tôn, hoặc tốt hơn là hỏi thẳng số mm.
Đặt cỡ inch cạnh cỡ mét: lệch bao nhiêu
| Cỡ inch | Quy đổi (mm) | So với cỡ mét gọi gần | Chênh lệch tự tính |
|---|---|---|---|
| 1½" | 38,1 | 40 | nhỏ hơn 1,9 mm mỗi cạnh |
| 2" | 50,8 | 50 | lớn hơn 0,8 mm mỗi cạnh |
| 2 × 3" | 50,8 × 76,2 | 40 × 80 | khác cả hai cạnh, không thay thẳng được |
Các số mm trong bảng là quy đổi từ cỡ inch theo ASTM A500 ở bảng trên. Chênh 0,8 mm của cỡ 2" (quy đổi từ cỡ danh nghĩa ASTM A500) nhìn thì nhỏ, nhưng đủ để mặt ngoài đoạn thay không phẳng với đoạn cũ khi nối, và đủ làm lệch lỗ khoan nếu bắt bu lông xuyên qua hộp. Với 1½" đặt cạnh 40×40 thì độ lệch đã thấy rõ bằng mắt.
Khi sửa khung thùng nhập: xử lý chỗ lệch
Không có cỡ mét nào khớp đúng cỡ inch, nên có ba hướng:
- •Thay cả đoạn giữa hai mối nối bằng một cỡ mét thống nhất, để các mặt bắt cùng một hệ.
- •Tìm đúng cỡ inch nếu đoạn cần thay ngắn và nằm giữa các đoạn inch còn tốt.
- •Thay cả cụm khi khung đã gỉ nhiều chỗ, ví dụ thay cả hệ đà ngang; cách bố trí bước đà thép hộp xem ở đà ngang thùng xe tải và bước đà thép hộp.
Bu lông bắt khung thùng nhập cũng có thể là ren inch; nếu cần đối chiếu ren UNC/UNF với ren mét trước khi mua, dùng công cụ quy đổi ren inch sang hệ mét.
Khi mua hoặc thay linh kiện cần làm gì
- Đo cạnh ngoài đoạn cũ bằng thước cặp ở chỗ chưa gỉ, đo cả hai cạnh với hộp chữ nhật.
- Đo độ dày thành ở đầu cắt; nếu không có đầu cắt, khoan một lỗ nhỏ ở chỗ sẽ bỏ đi để đo.
- Đổi số đo sang inch (chia cho 25,4) xem có rơi vào cỡ ASTM A500 nào ở bảng trên không.
- Quyết định thay đúng cỡ inch hay chuyển cả đoạn sang cỡ mét; ghi rõ cỡ cũ và cỡ mới vào sổ sửa chữa xe.
- Hỏi nguồn hàng độ dày bằng mm, không chỉ hỏi số gauge.
- Kiểm lớp mạ của đoạn thay tương đương đoạn cũ để tránh chỗ nối gỉ trước.
Trường An cung cấp thép hộp khung thùng, bu lông và phụ kiện bắt khung. Gọi 0878 939 639 kèm số đo cạnh ngoài và độ dày thành để được đối chiếu cỡ thay thế.
Nguồn tham khảo
- •Atlas Tube, Atlas HSS Section Properties (Square) — ASTM A500: https://www.atlastube.com/wp-content/uploads/2018/04/A500-Square-Current.pdf
- •Atlas Tube, Atlas HSS Section Properties (Rectangle) — ASTM A500: https://www.atlastube.com/wp-content/uploads/2018/04/A500-Rectangle-Current.pdf
- •Wikipedia, Birmingham gauge: https://en.wikipedia.org/wiki/Birmingham_gauge
Câu Hỏi Thường Gặp
❓ Thép hộp 2 inch bằng bao nhiêu mm, có thay được hộp 50×50 không?
Quy đổi 1 in = 25,4 mm (nguồn cỡ inch: bảng ASTM A500 của Atlas Tube) thì 2 inch bằng 50,8 mm, lớn hơn hộp 50×50 0,8 mm mỗi cạnh. Thay được về mặt lắp nhưng mặt ngoài không phẳng với đoạn cũ và lỗ bu lông có thể lệch, nên thường thay cả đoạn giữa hai mối nối.
❓ 14 gauge thép hộp dày bao nhiêu mm?
Theo thước Birmingham (thường dùng cho ống), 14 gauge là 0.083 in, khoảng 2,108 mm (nguồn: bảng Birmingham gauge, Wikipedia). Thước gauge tôn tấm là bảng khác, nên khi mua hãy hỏi thẳng độ dày bằng mm.
❓ Vì sao đo thép hộp Mỹ thấy mỏng hơn độ dày ghi trên quy cách?
Bảng ASTM A500 của Atlas Tube ghi độ dày tính toán bằng 0,93 lần độ dày danh nghĩa, ví dụ 0.120 in danh nghĩa tương ứng 0.112 in tính toán. Đo mỏng hơn danh nghĩa một chút chưa chắc là hàng sai quy cách.
Nguyễn Đỗ Tùng
Nội dung kỹ thuật
Cử nhân Cơ khí — Đại học Công nghiệp Hà Nội
Anh Nguyễn Đỗ Tùng — Cử nhân Cơ khí, Đại học Công nghiệp Hà Nội (2010). Hơn 15 năm trong nghề cơ điện tử, phụ trách nội dung kỹ thuật cho Công ty TNHH Cơ Khí Hồng Thuận và các thương hiệu thuộc Hệ sinh thái Trường An.