Phân Biệt Bu Lông Metric và Bu Lông Inch (UNF/UNC) — Không Lẫn Lộn

Bu lông Metric ký hiệu bắt đầu bằng chữ M kèm số (M6, M10), đo bằng milimét; bu lông Inch ghi phân số kèm UNC (ren thô) hoặc UNF (ren mịn), ví dụ 1/4"-20 UNC, đếm số ren trên mỗi inch. Hai hệ không lắp lẫn được vì bước ren và đường kính khác nhau, vặn cố sẽ hỏng ren.

Bu lông Metric và Inch khác nhau ở điểm nào?

Chúng thuộc hai hệ tiêu chuẩn ren khác nhau: hệ ren Metric (mét) và hệ ren Inch (imperial). Thoạt nhìn hai loại bu lông có thể giống nhau về hình dáng, nhưng kích thước ren lại khác biệt, nên chi tiết từng hệ được nêu ở các mục dưới đây.

Vật Tư Trường An là đơn vị cung cấp bu lông ốc vít và thường tư vấn cho khách hàng cách phân biệt hai hệ ren này để đặt hàng đúng chuẩn ngay từ đầu.

Hệ ren Metric (M) là gì?

Hệ Metric là hệ ren được dùng rộng rãi tại Việt Nam, châu Âu, Nhật Bản hiện đại và nhiều nước khác. Đặc điểm nhận dạng:

• •Ký hiệu bắt đầu bằng chữ M: ví dụ M6, M8, M10, M12, M16.
• •Đường kính tính bằng milimét (mm): M10 nghĩa là đường kính danh nghĩa 10 mm (theo tiêu chuẩn ren hệ mét ISO 724).
• •Bước ren tính bằng mm: khoảng cách giữa hai đỉnh ren liền kề, ví dụ M10 x 1.5 (bước ren thô 1.5 mm theo ISO 261).
• •Góc đỉnh ren 60° theo tiêu chuẩn ISO.

Ví dụ một bu lông ghi "M12 x 1.75" nghĩa là đường kính 12 mm, bước ren 1.75 mm. Đây là loại tiêu chuẩn của hầu hết máy móc, kết cấu thép và thiết bị sản xuất tại Việt Nam. Khi nghi lẫn hệ inch, đối chiếu với bảng thông số của một cỡ hệ mét cụ thể, ví dụ bu lông M14 theo ISO 261.

Hệ ren Inch / Imperial (UNC và UNF) là gì?

Hệ Inch (còn gọi là Unified Thread Standard) có nguồn gốc từ Mỹ và Anh, dùng đơn vị inch và đếm số ren trên mỗi inch. Thay vì đo bằng mm, hệ này dùng đơn vị inch và đếm số ren trên mỗi inch (TPI - Threads Per Inch). Góc đỉnh ren vẫn là 60° nhưng cách diễn đạt hoàn toàn khác:

• •UNC (Unified National Coarse) - ren thô: bước ren lớn, ít ren trên một inch. Dùng cho lắp ráp nhanh, vật liệu mềm, kết cấu thông thường.
• •UNF (Unified National Fine) - ren mịn: bước ren nhỏ, nhiều ren trên một inch hơn. Thường cho lực siết chặt và chính xác hơn, chống tự nới lỏng tốt hơn, dùng trong động cơ, thiết bị chịu rung.

Ký hiệu thường ghi dạng phân số inch kèm TPI, ví dụ: 1/4"-20 UNC (đường kính 1/4 inch, 20 ren mỗi inch) hoặc 1/4"-28 UNF (cùng đường kính nhưng 28 ren mỗi inch, mịn hơn).

Bu lông lục giác inch: đọc ký hiệu thế nào?

Bu lông lục giác hệ inch là bu lông đầu sáu cạnh có đường kính ghi theo phân số inch và ren UNC hoặc UNF, thường gặp trên máy móc nhập từ Mỹ. Ký hiệu 1/4"-20 UNC nghĩa là đường kính 1/4 inch, 20 ren mỗi inch, ren thô. Cỡ cờ lê cũng tính theo inch, nên không thay bằng bu lông hệ mét được. Bảng quy đổi đường kính bu lông hệ mét sang inch giúp tìm cỡ gần nhất để so sánh.

Vì sao không thể lắp lẫn Metric và Inch?

Vì bu lông Metric và Inch không tương thích dù đôi khi đường kính gần bằng nhau. Đây là điểm quan trọng nhất, với các lý do:

• •Bước ren khác nhau: bước Metric tính bằng mm, bước Inch tính bằng TPI. Ví dụ M6 (bước 1.0 mm theo ISO 261) và 1/4"-20 UNC (theo ASME B1.1) có đường kính xấp xỉ nhưng số ren không khớp.
• •Đường kính danh nghĩa lệch: 1/4 inch bằng 6.35 mm (theo tiêu chuẩn quốc tế 1 inch = 25.4 mm), không bằng đúng M6 hay M7.
• •Khi vặn cố vào nhau: ren sẽ cắt vào nhau, làm tróc ren, mòn ren, hỏng cả bu lông lẫn lỗ ren của thiết bị.

Nhận biết nhanh bu lông Metric hay Inch thế nào?

Đọc ký hiệu là cách nhanh để nhận biết, sau đó dùng thước đo ren, thước cặp hoặc đếm ren để xác nhận. Các bước dùng dưỡng ren đo bước ren được trình bày riêng.

• •Đọc ký hiệu: thấy chữ M + số là Metric; thấy số phân số inch (1/4", 3/8", 1/2") kèm UNC/UNF là hệ Inch.
• •Dùng thước đo ren (thread gauge): áp các lá thước vào ren, lá nào khớp khít sẽ cho biết bước ren mm hay số TPI.
• •Dùng thước cặp (caliper) đo đường kính ngoài, rồi đối chiếu: số tròn theo mm thường là Metric, số lẻ kiểu 6.35 / 9.52 mm (quy đổi từ 1/4" và 3/8" theo tiêu chuẩn quốc tế 1 inch = 25.4 mm) thường là Inch.
• •Đếm ren: nếu đếm số ren trong khoảng 1 inch (25.4 mm theo tiêu chuẩn quốc tế) ra số nguyên đẹp như 20, 24, 28 thì khả năng cao là hệ Inch. Có số đo và số ren rồi, đối chiếu cỡ UNC/UNF trong bảng đường kính, bước ren UNC/UNF tính theo mm.

So sánh Metric, UNC và UNF khác nhau ra sao?

Máy Mỹ, máy Nhật cũ có dùng bu lông Inch?

Có, một số máy móc nhập khẩu từ Mỹ hoặc máy Nhật đời cũ vẫn sử dụng bu lông hệ Inch (UNC/UNF). Khi sửa chữa, bảo trì các thiết bị này, nếu bạn mặc định dùng bu lông Metric thì sẽ không khớp ren. Đây là lý do thợ cơ khí cần phân biệt rõ trước khi thay thế linh kiện, tránh phải tháo đi lắp lại nhiều lần.

Lắp nhầm hệ ren gây rủi ro gì?

Lắp nhầm hệ ren gây bốn rủi ro chính:

• •Hỏng ren bu lông và hỏng ren lỗ ren trên thiết bị (chi phí sửa chữa cao).
• •Mối ghép không đạt lực siết tiêu chuẩn, dễ tự nới lỏng khi rung động.
• •Kẹt cứng, phải khoan phá, gây hư hại chi tiết máy đắt tiền.
• •Có thể gây mất an toàn với kết cấu chịu lực và thiết bị áp lực.

Cùng hệ mét vẫn có hai biến thể dễ nhầm khi đặt hàng: ren mịn và ren thô dùng ở đâu, và bu lông ren trái siết ngược chiều kim đồng hồ.

Đặt bu lông đúng hệ ren thế nào?

Để tránh mọi rủi ro lắp lẫn, cách tốt nhất là xác định đúng hệ ren và đặt hàng đúng tiêu chuẩn. Vật Tư Trường An cung cấp bu lông cả hệ Metric lẫn hệ Inch (UNC/UNF); gửi thông số hoặc mẫu để được tư vấn đúng kích thước, cấp bền và báo nguồn hàng.

Xem danh mục bu lông ốc vít Trường An để chọn loại phù hợp, hoặc gửi mẫu bu lông cũ để chúng tôi đo, tư vấn và báo nguồn hàng đúng chuẩn. Để đọc đúng các ký hiệu in trên đầu bu lông và tránh nhầm lẫn tiêu chuẩn, xem thêm Hướng Dẫn Tra Cứu Ký Hiệu DIN/ISO/JIS Trên Bu Lông Ốc Vít.

Cần tư vấn phân biệt và đặt bu lông đúng hệ ren? Gọi ngay hotline 0878 939 639 — Vật Tư Trường An, đơn vị cung cấp bu lông ốc vít, hỗ trợ đo mẫu và báo giá nhanh.

Trước khi taro lỗ cho bu lông hệ mét, tra cỡ mũi khoan ở bài mũi khoan taro cho bu lông ren máy.